فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 469

در معاملات.این قول را مرحوم صاحب معالم رحمه الله(المعالم/100)و محقّق حلّی رحمه الله(معارج الاصول/77)و گروه دیگری از علمای شیعه و اهل سنّت اختیار کرده اند. (1)

-فرق بین مسئلۀ دلالت و عدم دلالت نهی بر فساد با مسئلۀ جواز یا امتناع اجتماع امر و نهی چیست؟برای آگاهی از مسئله«اجتماع امر و نهی»به عنوان مربوط رجوع شود.سه فرق بین این دو مسئله است.1.موضوع دو مسئله متفاوت است.در مسئلۀ اجتماع امر و نهی،موضوع عبارت است از جایی که امر و نهی،به دو طبیعتی که حقیقتاً بین آنها مغایرت است تعلّق گیرد،بدون لحاظ این که نسبت بین دو طبیعت،عموم و خصوص مطلق باشد یا عموم و خصوص من وجه؛ولی در مسئلۀ دلالت نهی بر فساد،موضوع عبارت است از جایی که امر و نهی،به دو طبیعتی تعلّق گیرد که متّحد باشند و تنها از جهت اطلاق و تقیید مغایر باشند.2.اختلاف دو مسئله از ناحیۀ محمول.چرا که محمول مسئلۀ اجتماع امر و نهی،جواز و عدم جواز امر و نهی است و محمول مسئلۀ دلالت نهی،دلالت و عدم دلالت بر فساد است.3.بحث در مسئلۀ اجتماع امر و نهی،بحث از جواز و عدم جواز عقلی و در آن مسئله،از حکم وضعی،یعنی صحّت و فساد است. (2)

-اقسام نهی:1.نهی ارشادی؛2.تحریمی؛3.تنزیهی؛4.غیری؛5.نفسی.به عناوین فوق رجوع شود.

نهی ارشادی

گاهی نهی متضمّن حکم تحریمی یا تنزیهی نیست،بلکه در مقام ارشاد به مطلبی بیان می شود،یعنی مثلاً می خواهد بگوید که فلان عمل،فاقد یکی از شرایط است و یا فلان عمل اصلاً تحقّق نیافته است.این نهی را«نهی ارشادی»گویند.مثلاً از پوشیدن لباسی که از پوست حیوان حرام گوشت تهیه شده باشد،نهی شده است.اگر کسی با این نهی مخالفت نمود و با چنین لباسی نماز خواند،مرتکب عمل حرامی نشده و اگر دوباره نماز خود را در وقت مخصوص،در لباس دیگری که نماز خواندن در آن