فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 473

سه نوع مجازات و جریمۀ دنیایی در نظر گرفته شده است:1.شصت روز روزه بگیرد.2.شصت مسکین را اطعام کند.3.یک برده آزاد کند.اکنون مکلّف اختیار دارد که هر کدام از این سه جریمه را انتخاب کند و آن را انجام دهد.

واجب تعبّدی

واجباتی را که مولا طلب می کند،به دو صورت هستند:1.واجباتی که باید به قصد قربت آورده شوند.به عبارت دیگر:واجباتی که شرط صحّت آنها،توأم بودن با نیت و قصد قربت است.این قبیل واجبات را«تعبّدی»گویند.هرگونه عبادت از این قبیل است.مانند نماز و روزه.2.واجباتی که قصد قربت در آنها شرط نیست.به عنوان«واجب توصّلی»رجوع شود.

واجب تعیینی

«واجب تعیینی»در مقابل«واجب تخییری»قرار دارد و آن واجبی است که متعلّق حکم مشخص و معین باشد.به عبارت دیگر:آن واجبی را گویند که در قالب یک فرد معین و مشخص قابل تحقّق است و صرفاً همان فرد معین متعلّق خواستۀ مولا می باشد.مثلاً نماز صبح بر هر مکلّفی واجب است ولی نماز صبح،با شرایط و ویژگی های خاص و به شکل ارایه شده از سوی خود شارع،نه هر آن چه که عنوان«نماز»بر آن صدق کند.

واجب توصّلی

هرگاه مولا فقط تحقّق چیزی را بخواهد بدون این که قصد قربت در آن شرط باشد،آن واجب را«توصّلی»گویند.در افعالی مانند:پاک کردن لباس برای نماز،نجات دادن غریق و دفن کردن میت مسلمان،آن چه از سوی شارع خواسته شده است،تحقّق این امور در عالم خارج است بدون این که قصد قربت در آنها شرط باشد.وجوب این قبیل امور،توصّلی است در مقابل«واجب تعبّدی»که صحّت آن مشروط به امتثال به قصد قربت است.