فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 474

واجب عینی

«واجب عینی»در مقابل«واجب کفایی»قرار دارد.واجب عینی،آن واجبی است که از همۀ مکلّفین خواسته شده آن را انجام دهند.نماز و روزه از این قبیل هستند.

واجب غیری

«واجب غیری»یا«واجب تبعی»،آن واجبی است که مستقلاً از مکلّف خواسته نشده ولی تحقّق و امتثال واجب نفسی بر آن متوقّف است.واجب غیری در مقابل«واجب نفسی»یا«واجب اصلی»است.مقدّمات واجبات نفسی از قبیل واجبات غیری هستند.به عنوان«واجب تبعی»رجوع شود.

واجب کفایی

مقصود از«واجب کفایی»،آن حکم وجوبی است که متوجّه همۀ مکلّفین می شود به گونه ای که اگر به آن واجب عمل نشود،همۀ مکلّفین مؤاخذه خواهند شد ولی اگر برخی از مکلّفین هم آن را انجام دهند،کفایت می کند و از عهدۀ سایرین نیز تکلیف ساقط می شود.مثال:غسل،کفن و دفن میت مسلمان بر همۀ مکلّفین واجب است و اگر ترک شود،همۀ مکلّفین مؤاخذه خواهند شد.اگر برخی از مکلّفین اقدام به غسل،کفن و دفن این میت مسلمان بنمایند،تکلیف از عهدۀ سایرین ساقط می شود.به عنوان«واجب»رجوع شود.

واجب مشروط

«واجب مشروط»،واجبی است که وجوب آن متوقّف و مشروط بر چیزی باشد و در مقابل«واجب مطلق»است.مثلاً وجوب حج متوقّف و مشروط است بر حصول استطاعت.واجب مشروط را«واجب مقید»نیز می نامند.

واجب مضیق

«واجب مضیق»،یکی از اقسام«واجب موقّت»است.وقتی واجب را نسبت به وقت و زمان لحاظ کنیم از دو حال خارج نیست:1.واجب دارای زمان مشخصی باشد؛2.وقت و زمان در واجب معتبر نباشد.واجبی را که دارای وقت و زمان مشخص است،«واجب