فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 481

2.ولی گاهی مولا دو غرض دارد و دو مصلحت وجود دارد که یک غرض بر ذات فعل مترتّب است و غرض و مصلحت دیگر،بر قید یا وقت معین آن؛یا این که یک مصلحت وجود دارد که دارای مرتبۀ کامل و غیر کامل است که مرتبۀ کامل آن مصلحت،بر فعل مقید و موقّت به وقت معین مترتّب می شود و مرتبۀ غیر کامل و پایین تر آن،بر فعل تنها و فاقد آن قید یا وقت مخصوص مترتّب می شود به گونه ای که اگر مکلّف آن فعل را با آن قید یا در زمان خواسته شده انجام داد،یک مصلحت و یا مرتبۀ کامل مصلحت را تحقّق بخشیده است،و اگر آن قید را رعایت نکرد و یا در زمان معین فعل را انجام نداد،باز هم یک مصلحت دیگر و یا مرتبۀ غیر کامل مصلحت به قوّت خود باقی است که با انجام دادن آن فعل فاقد قید و یا در زمانی دیگر،آن مصلحت دیگر یا مرتبۀ غیر کامل مصلحت تحقّق می یابد.مثلاً پرداخت بدهی در صورتی که زمان پرداخت آن فرا رسیده باشد و طلبکار آن را طلب کند،واجب است و باید بدهکار فوراً بدهی خود را بپردازد.اگر بدهکار با وجود توانایی،فوراً بدهی خود را پرداخت،هم مصلحت پرداخت اصل بدهی رعایت شده و هم مصلحت فوری بودن آن.ولی اگر بدهکار در عین توانایی از پرداخت،نسبت به پرداخت بدهی خود سهل انگاری نمود،هر چند مصلحت لزوم پرداخت فوری و یا مرتبۀ کامل مصلحت پرداخت بدهی را نادیده گرفته و این مصلحت فوت شده است،ولی مصلحت پرداخت اصل بدهی و یا مرتبۀ غیر کامل مصلحت هم چنان به قوّت خود باقی و بدهکار باید بدهی خود را بپردازد.این قسم از تعلّق حکم و غرض به فعل را«تعدّد مطلوب»می نامند.

ورود

-1

«ورود»در اصطلاح عبارت است از این که دلیلی وجداناً و حقیقتاً موجب معدوم شدن موضوع دلیل دیگر شود،ولی به واسطۀ تعبّد شرعی.یعنی در عالم تکوین،موضوع دلیل دیگر معدوم نمی شود،ولی از باب تعبّد شرع،حقیقتاً و وجداناً دلیل وارد،موجب