فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 489

هل بسیطه

اگر سؤال با«هل»از ثبوت وجود برای چیزی باشد،آن را«هل بسیط»گویند.مثل این که سؤال شود:آیا جنّ وجود دارد؟

هل مرکّبه

وقتی سؤال با«هل»از خصوصیات و ویژگی های چیزی بعد از فرض وجود آن باشد،آن را«هل مرکّب»گویند.مانند این که سؤال شود:آیا جنّ نیز مانند انسان،خواب و خوراک دارد؟

یقین

اشاره

-1

«یقین»عبارت است از اعتقاد جازمِ مطابقِ ثابت.به عبارت دیگر:یقین،آن اعتقادی است که شک نیست؛جازم است،یعنی ظن نیست؛مطابق است،یعنی جهل غیر مرکّب یا مرکّب (2)نیست؛ثابت است،یعنی تقلیدی نیست.به عبارت سوم:یقین،عبارت از آن تصدیقی است که احتمال عدم(ترجیح جانب مخالف)در آن وجود ندارد. (3)بنا بر تعریف مرحوم مظفّر رحمه الله،یقین شامل تصدیقِ جازمِ مطابقِ تقلیدی نیز می شود.

یقین استقرائی

«تواتر»را«یقین استقرائی»گویند.به عنوان«تواتر»رجوع شود.

یقین منطقی و یقین اصولی

-4

یقین ناشی از برهان را«منطقی»و جزم با قطع نظر از منشاء آن را«یقین اصولی»گویند.

1- (1) .الاصول العامّه:74 به بعد.
2- (2) .بنابر اختلاف در تعریف،در عدم وجود جهل غیر مرکّب یا جهل مرکّب.
3- (3) .المنطق:17.
4- (4) .المعجم الاصولی:621/2.