فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 63

استصحاب پاک بودن آب(استصحاب سببی)جاری شود،موضوع استصحاب نجس بودن لباس(که شک است)از بین می رود و نوبت به اجرای آن استصحاب نمی رسد.در این گونه موارد چه باید کرد؟دو استصحاب با یکدیگر تعارض می کنند و هر دو از کاری می افتند؟استصحاب مسبّبی مقدّم است که با احتیاط هم سازگارتر است؛و یا استصحاب سببی مقدّم است و نوبت به استصحاب مسبّبی نمی رسد؟

طرفداران تقدیم استصحاب سببی بر استصحاب مسبّبی معتقدند که اوّلاً:تقدیم اصل سببی به این علّت است که شارع مقدّس فرموده:آب پاک است و پاک کننده،و پاکی و پاک کنندگی شامل صورتی که با استصحاب ثابت شود هم می شود.پس حکم به طهارت لباس نجسی که با آب پاک شسته و پاک شده است و چشم پوشی از استصحاب بقای نجاست(استصحاب مسبّبی)در واقع،به اعتبار امر شارع و دلیل شرعی است و عمل به این دلیل شرعی(استصحاب طهارت آب)،شک در بقای نجاست لباس را از بین می برد و موضوعی برای استصحاب دوّم نمی ماند.اما اگر استصحاب مسبّبی مقدّم داشته شود،نجس بودن آب کُر نتیجه آن است و این از نتایج و آثار شرعی نیست بلکه از آثار و لوازم عقلی استصحاب است.ثانیاً:مفاد حدیثی که نماز با وضوی ثابت شده با استصحاب را کافی می داند،حاکی از تقدیم استصحاب سببی است.ثالثاً:اگر استصحاب مسبّبی مقدّم داشته شود،اصولاً استصحاب سببی که در روایات معتبر دانسته شده از آن جایگاه خود تنزّل کرده و خالی از فایده خواهد بود.

استصحاب صحّت هنگام شک در مانع

جریان یا عدم جریان«استصحاب صحّت»در جایی است که مکلّف یقین دارد عبادتی را که انجام می دهد صحیح است ولی در بین این عبادت،چیزی یا عملی حادث می شود که مکلّف احتمال می دهد مانع صحّت عبادت باشد.مثال:مکلّف با رعایت همۀ مقدّمات و شرایط لازم مشغول نماز می شود؛یقین هم دارد که نماز در حال انجام صحیح است.در بین نماز،با حالتی شبیه سرفه کردن سینه اش را صاف می کند(تنحنح)و احتمال می دهد که این عمل از موانع صحّت نماز باشد.آیا می تواند صحّت یقینی قبل از تنحنح را استصحاب کند یا خیر؟پس شک در بقای صحّت نماز،ناشی از شک در