فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 67

استصلاح

«استصلاح»در لغت به معنای مصلحت اندیشی و در اصطلاح عبارت است از استدلال مرسل یا مبتنی دانستن احکام فقهی بر مصالح مرسله.به عنوان«مصالح مرسله»رجوع شود.

استعمال

اشاره

«استعمال»یعنی به کار بردن لفظ از سوی متکلّم به عنوان وسیله ای برای فهماندن معنایی که آن را اراده کرده است.آیا لفظ آن گونه که مرحوم صاحب کفایه رحمه الله معتقد است؛ (1)فقط آلت و آیینه ای برای نمایاندن معنا است و بس؛به گونه ای که معنی به ملاحظۀ مستقل لحاظ می گردد و لفظ،لحاظ مستقل ندارد؟یا آن گونه که مرحوم خویی رحمه الله می گوید (2)،لفظ علامتی است برای معنی،همانند مثلاً علامت هایی که از سوی اداره راهنمایی و رانندگی در جاده ها نصب می شوند و هر کدام معنای خاصی را به رانندگان می فهمانند؟

استعمال حقیقی

«استعمال حقیقی»در مقابل«استعمال مجازی»قرار دارد و به معنای استعمال لفظ برای دلالت و فهماندن معنای حقیقی آن است.معنای حقیقی لفظ،همان معنایی است که لفظ برای آن وضع شده است؛پس در استعمال حقیقی،علاقۀ بین لفظ و معنا،از وضع لغوی نشأت می گیرد و دلالت لفظ بر آن معنا،متوقّف بر چیز دیگری نیست،به خلاف استعمال مجازی که استعمال لفظ است در معنایی غیر از معنای حقیقی آن و در صورتی چنین استعمالی صحیح است که بین معنای حقیقی لفظ و آن معنای مجازی مناسبت و وجه شباهتی وجود داشته باشد مثل این که انسان شجاع را به اعتبار شجاعت که در شیر وجود دارد،شیر بگویند.