فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 74

اطراف ممکن باشد.به عبارت دیگر:در جایی که اصل تکلیف فی الجمله ثابت و مسلّم است ولی نوع یا فرد آن مشکوک است،اصل احتیاط می گوید مکلّف به گونه ای عمل کند که مطمئن شود امر مولا را امتثال نموده و وظیفه اش را انجام داده است؛مثلاً مکلّف می داند روز جمعه یک نماز بر او واجب است اما نمی داند آن واجب،نماز ظهر است یا نماز جمعه؛رعایت احتیاط اقتضا می کند که هر دو نماز را به جا آورد؛هم چنین اگر می داند مایع موجود در یکی از دو ظرفی که مقابل او قرار دارد شراب است،به مقتضای اصل احتیاط باید از هر دو اجتناب نماید.این اصل غالباً در شبهات مقرون به علم اجمالی کاربرد دارد اما منحصر در شبهۀ مقرون به علم اجمالی نیست.

-آیا اصل احتیاط در همۀ اقسام شبهه(تحریمی،وجوبی،حکمی،موضوعی،ابتدایی،مقرون به علم اجمالی،همراه با علم تفصیلی و شک در تحقّق امتثال،محصوره،غیر محصوره،مفهومی،مصداقی)جاری می شود؟جواب منفی است.

اصل احتیاط دو قسم است:1.عقلی؛2.شرعی.به عنوان هر کدام رجوع شود.

اصل اشتغال

«اصل اشتغال»را«قاعدۀ اشتغال»و«اصل احتیاط»نیز می گویند.به عنوان«اصل احتیاط»رجوع شود.

اصل اطلاق

«اصل اطلاق»از اصول لفظی است در مقابل«اصول عملی».به عنوان«اصل لفظی»و«اصل عملی»رجوع شود.اگر لفظی در حالی که صلاحیت مقید شدن به قید را دارد ولی مطلق و بدون قید استعمال شده باشد و مخاطب تردید پیدا کند که مقصود گوینده همان مطلق است یا مقصود او مقید بوده اما قید به مخاطب نرسیده است،به اصل اطلاق استناد می کند و به احتمال وجود قید اعتنا نمی کند.مثلاً در قران آمده:خداوند بیع را حلال کرده. (1)اگر انسان شک کند که آیا حلال بودن بیع مطلق است و شامل بیع نقد و نسیه،بیع با لفظ عربی و غیر عربی و...می شود،یا