فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 89

وسایل خاص و رعایت شرایط شرعی است.شک در حرام یا حلال بودن گوشت به دو صورت ممکن است:1.شک به صورت شبهۀ موضوعی باشد.مثلاً می دانیم که این حیوان قابل تزکیه است.و می دانیم از حیواناتی است که می توان گوشت آن را خورد.اما تردید داریم که آیا مردن آن ناشی از ذبح شرعی بود یا به واسطۀ خفگی جان داده؟در این صورت،اصل عدم تزکیه جاری می شود.زیرا هر گاه شک در تحقّق و عدم تحقّق تزکیه باشد،اصل،عدم تزکیه است.2.شک به صورت شبهۀ حکمی باشد.مثلاً در حالی که می دانیم این گوسفند به صورت صحیح ذبح شده،اما تردید داریم که آیا شیعه بودن نیز از شرایط ذابح است یا خیر؟مرحوم خویی رحمه الله معتقد است که در این صورت نیز اصل عدم تزکیه جاری می شود،زیرا شک در اعتبار شرط شیعه بودن،مساوی است با شک در تحقّق تزکیه توسط ذابح غیر شیعه و اصل،عدم تزکیه است. (1)شبهۀ موضوعی و حکمی در حلال یا حرام بودن گوشت،صورت های گوناگونی دارد که جریان یا عدم جریان اصل عدم تزکیه در هر یک از آنها محل اختلاف است.علاقه مندان به منبع مورد اشاره مراجعه نمایند.

اصل عدم تقدیر

«اصل عدم تقدیر»یکی از اصول لفظی است.اگر کلامی از گوینده به ما برسد و احتمال دهیم که چیزی در عبارت او مقدّر است،با اجرای اصل عدم تقدیر،احتمال تقدیر را منتفی می دانیم.

اصل عدم قرینه

اگر کلامی از گوینده به ما برسد و احتمال دهیم در کلام او قرینه ای بوده که به ما نرسیده است،«اصل عدم قرینه»وجود چنین قرینۀ احتمالی را منتفی می کند.آیا پایه و اساس اصول لفظی،اصل عدم قرینه است یا اصل ظهور؟اختلاف است.مرحوم شیخ انصّاری رحمه الله بازگشت همۀ اصول وجودی لفظی مانند اصل حقیقت،اصل عموم،اصل اطلاق و...را به اصل عدم قرینه می داند. (2)اما مرحوم آخوند خراسانی رحمه الله معتقد است