فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 92

جاری می کند و وجوب نماز اوّل ماه که دلیلی بر آن ندارد را منتفی می داند.4.استصحاب:مکلّف برای خواندن نماز ظهر و عصر وضو گرفت.اکنون مغرب شده و او تردید دارد که آیا وضوی او باقی است یا خیر؟با اجرای استصحاب،حکم به باقی بودن وضو می کند و نماز را به جا می آورد.

-اصل عملی و اصل لفظی (1):بین اصول عملی و اصول لفظی وجوه اشتراک و موارد افتراقی وجود دارد.اشتراکات:1.موضوع هر دو شک است.2.هر دو حکم ظاهری هستند و فقط وظیفه فعلی کسی که در مقام عمل متحیر مانده است را بیان می کنند.3.در هر دو مورد،وقتی می توان به اصل عمل نمود که جست وجوی لازم و کافی صورت گرفته باشد ولی واقع موضوع به دست نیامده باشد و به عبارت دیگر:ابتدا نمی توان به اصل مراجعه نمود.

افتراق:1.اصل لفظی در باب الفاظ جریان دارد و اصل عملی،مربوط به عمل است و تعیین کننده وظیفۀ مکلّف در مقام عمل.2.در اصل عملی جست وجو از اصل دلیل و حجّت است،اما در اصل لفظی،جست وجو از چیزی است که مزاحم و معارض حجّت است.به عبارت دیگر:در اصل عملی،به دنبال مقتضی برای جریان اصل می گردیم،اما در اصل لفظی،برای یافتن مانع تلاش می کنیم که مثلاً عام تخصیص خورده تا نتوان آن را بر عموم حمل نمود یا خیر؟

اصل عموم

«اصل عموم»از اصول لفظی است و مورد جریان آن در جایی است که لفظ عامی به کار برده شود ولی شنونده شک کند که آیا مقصود گوینده عام بوده یا خاص؟مثلاً در عبارتی گفته شده:«همۀ علما را اکرام کن»اما شنونده شک می کند که گوینده علمای همۀ رشته ها را اراده کرده یا فقط عالمان دینی را؟در این صورت،با اجرای اصل عموم،اکرام همۀ علما با تخصّص های گوناگون لازم است،و گوینده یا شنونده نمی توانند عذری بر ضدّ طرف مقابل بیاورند.به عبارت دیگر:اصل عموم،هم برای