فرهنگ اصطلاحات اصول صفحه 94

آن را؟مثلاً انسان می داند که لفظ اسد وضع شده برای حیوان درنده شجاع ولی اکنون که متکلّم گفت:رأیت اسداً.شک می کند که آیا مراد متکلّم معنای حقیقی لفظ(اسد)یعنی حیوان درنده و شجاع است،یا مقصود وی از اسد،مرد شجاع است که معنای مجازی آن است؟در چنین مواردی که شک در مراد متکلّم است،اصولی جاری می شوند که اصول لفظی نام دارند.در اصول لفظی دو بحث وجود دارد:1.مهم ترین اصول لفظی.مهم ترین اصول لفظی عبارتند از:اصل حقیقت،اصل عموم،اصل اطلاق،اصل عدم تقدیر و اصل ظهور.به عنوان هر کدام رجوع شود.2.دلیل اعتبار اصول لفظی.دلیل اعتبار همۀ اصول لفظی تبانی عقلا مبنی بر اخذ به ظهور کلام است.در مکالمات عقلا مشاهده می کنیم که بر ظاهر کلام اعتماد و بر اساس آن عمل می کنند و به احتمال خلاف ظاهر،غفلت،خطا،شوخی،اهمال و اجمال اعتنا نمی کنند.شارع نیز باید همین روش عقلا را امضا نموده باشد و به همین شیوه عمل نموده باشد و الاّ نسبت به خطاب های خود این بنای عقلا را ممنوع و روش خاص مورد نظرش را اعلام می کرد.چون چنین منع و اعلام روش خاص از سوی شارع را نداریم،به طور قطعی پی می بریم که روش شارع با روش و بنای عقلا یکسان است.

اصل مثبت

-1

هر گاه با اجرای اصل،عملی مانند استصحاب اثری عقلی،یا عادی،یا شرعی با واسطه اثر عقلی و عادی را بر موضوعی مترتّب کنیم،اصل را«مثبت»گویند.

توضیح:هر موضوعی که اثر شرعی دارد و بخواهیم آن اثر را بر آن موضوع مترتّب کنیم،باید موضوع را از طریق قطع یا اماره معتبر و یا اصل احراز کنیم.برای هر موضوعی نیز چهار جهت مترتّب است؛1.لازم؛2.ملزوم؛3.ملازم؛4.مقارن.مثلاً حیات خالد ملزوم است و تنفس و تغذیه و لباس پوشیدن و روییدن ریش از لوازم عقلی و عادی و تنفس نسبت به روییدن ریش ملازم و اگر علم اجمالی به مرگ خالد و بکر حاصل شود،مرگ هر کدام در مقایسه با حیات دیگری،مقارن است.