سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 112

هیچ ایجاد فرق نمی کند، اما اینجا مسأله این است که ما جامع را نتوانستیم بدست بیاوریم، ما می خواهیم محمولات را کنار هم بچینیم و از مجموعش یک جامعی بدست بیاوریم، محمولات چندتاست؟ نمی دانیم، صدتا یا صد و ده تا، برای این که احتمال می دهیم که این ده تا مسألۀ مشکوکه هم جزو مسائل علم نحو باشد، اگر جزو مسائل علم نحو شد، در تشکیل جامع نقش دارد، ممکن است این ده تا یک صنف باشد، آن صدتائی هم که ابتداء شما برایش جامع درست کردید، یک صنف دیگر باشد، در نتیجه آن جامع بین صدتا یک جامع صنفی باشد و اینجا هم ده تا دارید که یک صنف دیگر را تشکیل می دهد و بین هردو باید یک جامع نوعی درست کنید، لکن تازه این احتمال است، برای این که احتمال هم می دهیم این ده تا خارج باشد و همان صدتا مسأله و جامعی که بین آنها درست کردیم، به عنوان جامع نوعی مطرح باشد، آن وقت اشکال ما این است: شما که مقصودتان از جامع، جامع نوعی است و مشهور هم بلا اشکال مقصودشان از جامع جامع نوعی است، نوعیت این جامع را کجا بدست آوردند؟

خلاصۀ اشکال

می خواهیم با کمک معیار تمایز بسنجیم که آیا مسأله ای جزو مسائل علم هست یا نه، می گوئیم معیار شما چیست؟ می گوئید جامع، می گوئیم: کدام جامع؟ می گوئید جامع نوعی، می گوئیم از کجا این جامع نوعی را شما به دست آوردید؟

در باب تمایز علوم، یکی دو حرف دیگر است که یکی را بعض الاعلام فرمودند که قبلا هم من اشاره ای به مناقشۀ در این حرف کردم، لکن از باب این که ایشان یک تفصیلی در این مسأله ذکر کرده اند، این را هم مراجعه بفرمائید، یک نظریه ای هم در باب تمایز بعضی از فلاسفۀ جدید دارند که آن را هم اشاره می کنیم، ان شاء الله زود این بحث را تمام می کنیم، بعد هم ببینیم نتیجۀ بحث چیست و ان شاء الله بحث دیگر را.

نصیحتی برای طلاب و فضلاء

شرائط ما غیر از شرائط علمای گذشته است، روحانیت در آن عصر مسؤولیت چندانی نداشت، حتی جامعۀ اسلامی خودمان هم که کلمۀ اسلامی را هم در آن زمان باید با مجاز و عنایت به آنها اطلاق کرد، هیچ نظری و توجهی به روحانیت نداشتند، این مساجد ما بود در سابق، ما می دیدیم که چندتا پیرمرد و پیرزن ازپاافتاده که توی منزل دیگر دلشان تنگ می شد، اول غروب برای این که یک سری بیرون بیایند، می آمدند در مسجد و یک نماز جماعتی می خواندند و می رفتند. اما الان اینطور نیست که کسی بگوید ما سه دوره اصول می خوانیم، حالا شرائط یک شرائط خاصی است، حالا باید همۀ معارف اسلامی مدنظر ما باشد، آن زمان یک کسی می گفت، من اصلا تفسیر ندیدم، خیلی هم