سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 120

درس هیجدهم

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

تمایز علوم به تمایز روشها و متدهای بحث

در باب تمایز علوم، نظریۀ جدیدی ارائه شده است که تمایز علوم را به تمایز روشها و شیوه ها و اسلوبها و به تعبیر آنها متدهای بحث قرار بدهیم و بگوییم که همین تغییر روش و تغییر اسلوب، موجب تعدد و تمایز علوم می شود، ولو این که موضوع علوم واحد باشد و در یک موضوع بحث کنند؛ اما چون روش و اسلوب بحث متفاوت است، سبب تمایز شود. از باب مثال گفته اند که در مسألۀ انسان شناسی، گاهی از روش تعقّلی و برهان و استدلال استفاده می شود و شناخت انسان را در رابطۀ با فلسفه و در رابطۀ با عقل ملاحظه می کنیم، اسم آن را انسان شناسی فلسفی یا به تعبیر دیگر علم النفس گذاشته اند که در رابطه با نفس انسان از جهات عقلی و برهانی بحث می کند. ولی اگر ما انسان را از دیدگاه آیات و روایات بررسی کنیم، نظر منابع دینی را دربارۀ انسان بخواهیم ببینیم که چیست، چون روش بحث فرق کرده است، مسأله برهان و استدلال کنار رفته است و به جای او آیات و روایات و منابع مذهبی جایگزین شده است، ما می توانیم این را به عنوان علم دیگری به حساب بیاوریم و اسم دیگری مثل انسان شناسی دینی به او بدهیم.

پس، موضوع با موضوع انسان شناسی فلسفی یکی است، هردو در رابطۀ با انسان بحث می کنند، لیکن در فلسفه، روش برهان و استدلال مطرح است و در دین، منابع دینی، آیات و روایات مطرح