سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 171

درس بیست و ششم

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

تعریف آقای خوئی(ره) از علم اصول

اشاره

بحث در تعریف علم اصول بود، از تعاریف متعددۀ باب، تعریفی است که بعض الاعلام علی ما فی کتاب المحاضرات ذکر کرده اند. ایشان می فرمایند: علم اصول عبارت از علم به قواعدی است که بتوان توسط آنها، بدون انضمام صغرا یا کبرای اصولی دیگر، یک حکم شرعی را استنباط کرد. در عبارت چاپ شده دارد: «من دون ضم کبری او صغری اصولیه الیها» لکن احتمال قوی می رود که این یک اشتباهی از مقرر باشد، چون بعدا که در مقام توضیح این قید برمی آیند، هیچ اشاره ای به صغرای اصولیه نمی کنند، فقط مسأله کبرای اصولیه مطرح است و اصولا ما صغرای اصولیه نداریم، آنچه به عنوان مسألۀ اصولیه و قاعدۀ اصولیه مطرح است، عبارت از کبری است. کبرای اصولیه که در قیاس استنباط، عنوان کبری پیدا می کند، لذا به احتمال قوی با توجه به این دو قرینه که یکی اصولا ما در قواعد اصولیه صغری نداریم و دیگری این که در مقام توضیح هیچ کجا کلمه صغری به کار نمی رود، کلمه کبری مکرر در مکرر در مقام توضیح این قید ذکر می شود و این طوری که من ملاحظه کردم، حتی یکجا کلمه صغری تکرار نمی شود، لذا به احتمال قوی یک اشتباهی در اینجا واقع شده است، مسأله صغری دیگر مطرح نیست: «من دون حاجه الی ضم کبری اصولیه الیها» بعد در مقام توضیح، مفصلا ایشان این تعریف را توضیح می دهند، لکن من مختصرش را عرض می کنم و آن قسمتهایی