سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 207

درس سی و یکم

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بحث ما در باب وضع بود، این جهت را بحث کردیم که آیا دلالت الفاظ بر معانی ذاتی است، یا نیاز به وضع دارد.

بحث دیگر این بود که واضع - کسی که الفاظ را در برابر معانی وضع کرده - آیا بشر است یا خداوند تبارک و تعالی بر فرضی که بشر باشد، آیا شخص واحد اشخاص متعدّدی در این رابطه نقش داشته اند.

بعضی ها از روی یک سلسله آیات و روایات خواسته اند استفاده کنند که واضع خداوند است و ما در دلیلهای آنها مناقشه کردیم.

دلیل مرحوم محقق نائینی(ره) بر این که واضع بشر نیست

لکن مرحوم محقق نائینی(اعلی اللّه مقامه الشریف) در یک بحث مفصّل و طویل، خیلی روی اصرار ورزیده اند که واضع بودن بشر را از بین ببرند و محکوم کنند و بفرمایند که بشر واضع لغات نبوده اصلا.

ایشان دو دلیل اقامه کرده اند که به آن اشاره کردیم، لکن به عنوان مقدمۀ بعضی از ایرادهایی که ممکن است به این دو دلیل وارد بشود، باز من اشاره ای به این دو دلیل می کنم. همینطور دو مبعّد برای این که واضع بشر باشد، ذکر کرده اند.