سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 214

این مسألۀ الهام، و یا بالاتر، مسأله جبلّت و فطرت مطرح باشد، با این حال ما قبول می کنیم، می گوییم:

آن نفوس اولیّه درست است، اما سؤال این است، که مگر ما در عالم یک لغت داریم و یک جهل و علم به لغت؟ مثل این که در کلام ایشان غفلت شده از این که ما انواع و اقسام لغات و الفاظ داریم. چطور به نظر ایشان این لغات متعدد توجیه می شود؟ اگر لغت منحصر به یک لغت بود، فرض کنیم لغت عرب. انسان می توانست بگوید: آن نفوس اولیه به واسطه الهام یا جبلّت، این لغت را یاد گرفتند، دیگران هم در طول تاریخ باید تعلّم بکنند، صاحب کتاب قاموس هم به عنوان معلم لغت عرب باید مطرح بشود، اینها همه درست، اما تعدد لغات را چطور توجیه کنیم؟ آیا در تعدّد لغات، خداوند در یک زمان، نفوس خاصه ای را ملهم به تمام لغات متنوعه ای که در عالم وجود دارد کرد؟ لغت عربی، لغت انگلیسی، لغت فرانسه، لغت اردو، لغت چینی، اسپانیایی و امثال ذلک؟ آیا شما می توانید این را قبول کنید که در عصر ابتدای بشریّت، خداوند یک نفوس خاصه ای را ملهم به تمامی لغاتی که در دنیا وجود دارد، کرد؟

پرسش:

1 - استبعاد دوم و سوم مرحوم نائینی(ره) در واضع بودن بشر را مختصرا بنویسید.

2 - اشکالی که مرحوم نائینی(ره) در واضع بودن بشر مطرح کرده و همان اشکال بر بیان خودش نیز وارد است چیست؟

3 - بنابر الهامی بودن وضع الفاظ، آیا اشکالی وارد است. بنویسد.