سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 215

درس سی و دوم

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بازگشت تکثّر زبانها به واضع بودن خداوند

عرض کردیم که اگر مسألۀ وضع را به خداوند تبارک و تعالی منتسب کنیم، همانطور که مرحوم محقق نائینی(اعلی اللّه مقامه الشریف) اصرار و تأکید دارند و راه را یا مسألۀ وحی به نبیّ می دانند و یا موضوع الهام و جبلّت و فطرت می دانند. اینجا مشکله ای در باب تکثّر لغات پیش می آید. زیرا زبانها و لغات کاملا متکثّر و متعدّد است، و این تکثّر لغات را با توجه به این جهتی که ایشان در مسألۀ وضع بیان فرمودند، قاعدتا باید منتسب به خداوند تبارک و تعالی بدانیم. و طبق بگوییم: مثلا ریشۀ اصلی لغت عرب، خداوند است، زبان انگلیسی هکذا، لغت فرانسه هکذا، خلاصه ریشه تمامی لغات و زبانهای مختلف را، باید خداوند تبارک و تعالی، به این کیفیتی که ایشان بیان کرده بدانیم. مثلا بگوییم که یک نبیّی لغت عربی را به مردم ابلاغ کرده و واسطۀ در بیان لغت عرب بوده و نبیّ دیگری لغت انگلیسی را بیان کرده است، نبیّ سومی لغت فرانسه را بیان کرده، نبیّ چهارم زبان فارسی را بیان کرده است.

یا این که در تمامی اینها همان مسألۀ الهام و بالاتر، مسألۀ جبلّت را، ذکر کنیم. بگوییم: انسانهایی در ابتدا ملهم شدند به لغت عربی، انسانهای دیگری در ابتدا ملهم شدند به لغت انگلیسی و همینطور انسانهای دیگری در ابتدای هر لغتی ملهم به آن لغت شدند و یا به صورت جبلّت و فطرت، که بالاتر