سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 222

درس سی و سوم

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

ماهیّت و حقیقت وضع

اشاره

بعد از آنکه دلالت الفاظ بر معانی، یک امر ذاتی نبود، بلکه نیاز به وضع داشت. ما هم ادلۀ آنهایی که قائل به دلالت ذاتی هستند را ملاحظه کردیم که همه ناتمام بود و بعد از آنکه معلوم شد که واضع، بشر بود نه خداوند، یک بحثی در ماهیّت وضع و حقیقت وضع واقع شده که ماهیّت وضع چیست؟ اگر بخواهیم وضع را یک تعریف ماهوی کنیم، چگونه باید حقیقت و ماهیّت وضع را معرفی کنیم؟ اینجا با ملاحظۀ کلمات و نظرات مختلف، آرائی و اقوالی در رابطۀ ماهیّت وضع وجود دارد، که آیا حقیقت وضع چیست؟ که باید ان شاء اللّه این اقوال ملاحظه شود و ببینیم که حق با کدام یک از این اقوال است. اولین تعریفی که به آن برخورد می کنیم، تعریفی است که مرحوم محقق خراسانی(ره) صاحب کفایه، در کتاب کفایه بیان کرده اند که ایشان در عبارت کوتاهی می فرماید: «الوضع هو نحو اختصاص اللفظ بالمعنی». وضع را عبارت از این قرار می دهند که یک نحو اختصاصی است که لفظ به معنا پیدا می کند و یک نوع ارتباط بین لفظ و معنا و یک نوع اضافه ای بین لفظ و معنا است.

وضع تعیینی و تعیّنی

اشاره

بعد ایشان می فرمایند: «و من ثمّ صح تقسیمه الی التعیینی و التعیّنی» که این«من ثمّ» علاوه بر این