سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 236

دیگر، اینجا چه معنا داشت که شما متکلّم را ملقی معانی ببینید، با این که متکلّم دارد الفاظ را ایجاد می کند با الفاظ دارد بحث و صحبت می کند. پس خود این که شما معانی را ملقای الی المخاطب می بینید، دلیل بر هو هویّت و اتحاد است.

دلیل دوم؛ وجود چهارگانۀ معانی، وجود حقیقی، ذهنی، انشائی، لفظی

اما دلیل دوم این است که به فلسفه که مراجعه می کنیم یا غیرفلسفه، اصولیین هم این معنا را قائلند که برای معانی، چهار وجود ذکر شده است.

یکی وجود حقیقی معانی و وجود خارجی معانی.

دوم وجود ذهنی معانی که معنای وجود ذهنی همین است که انسان آن معنا را تصور کند، التفات به معنا پیدا کند، این التفات لفظ به معنا، یک نوع وجود دادن به معناست که از آن تعبیر به وجود ذهنی می شود.

سومین وجود که البته در تمام معانی این نحوۀ سوم وجود ندارد، وجود انشائی معانی است که بعضی از مفاهیم، علاوه بر این که وجود حقیقی خارجی دارند و علاوه بر این که وجود ذهنی نفسانی دارند، یک وجود سومی دارند به بنام وجود انشائی. وجود انشائی ماهیّتش این است که منشیء در مقام انشاء، آن مفهوم را در قالب یک لفظ و یا یک عملی انشاء می کند، کما این که این بحث را در آینده داریم و ان شاء اللّه باید مفصل روی آن بحث کنیم. مثل انشاءطلبی که با صیغه«افعل» واقع می شود. این صیغه«افعل» است که ایجادکنندۀ طلب است، اما چه نحو وجودی به طلب می دهد؟ آیا صیغه افعل، وجود حقیقی طلب را دلالت دارد؟ آیا وجود ذهنی طلب را دلالت دارد؟ یا غایت مفاد هیئت«إفعل» وجود انشائی طلب است؟

منتها عرض کردم؛ این وجود انشائی اینطور نیست که در تمام مفاهیم جریان داشته باشد، شما اگر بخواهید برای انسان و مفهوم انسان، یک وجود انشائی درست کنید، معنا ندارد. انسان از مفاهیمی نیست که با انشاء، وجود پیدا کند. در بعضی از مفاهیم، این قابلیّت وجود دارد، اما در بعضی از مفاهیم این قابلیّت وجود ندارد. پس وجود نوع سوّمش عبارت از وجود انشائی است.

اما قسم چهارم، وجود لفظی است که دلیل این مستدل، این قسم چهارم است. وجود لفظی را از اقسام وجود معنا می دانند. اگر بین لفظ و معنا اتّحاد نباشد، اگر بین لفظ و معنا هو هویّتی تحقق نداشته باشد، چطور وجود لفظی را از اقسام وجود معنا به حساب می آورید؟ آن هم در ردیف وجود حقیقی و وجود ذهنی و وجود انشائی؟

پس این که یکی از مراتب وجود به نام وجود لفظی شناخته شده است، این دلیل دوم است برای اینها که بین لفظ و معنا اتّحاد و هو هویّت برقرار است.

این دو دلیلی است که اینها اقامه کرده اند و دو مؤید هم ذکر کرده اند که من اجمالا عرض می کنم.