سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 239

ابتلای واضعین جزئی در رابطه با مسائل جزئیه است.

(پاسخ سؤال:) اتحاد یعنی همانطور که شارع بین صلاه و طواف بیت اعتبارا اتّحاد ایجاد کرده است، شما هم بین لفظ و معنا ایجاد اتّحاد کرده اید. گفته اید گرچه لفظ از مقوله عرض کرده است و معنا هم از مقوله جوه است ولی من می خواهم بین این مقولۀ عرض و مقوله جوهر ایجاد هو هویّت کنم. آیا مسأله این است؟ یا این که مثل علامتی که گذاشته می شود و این علامت حکایت از چیزی می کند، لفظ را علامت برای معنا قرار می دهند، لفظ را دال بر معنا قرار می دهند، بدون این که مسأله هو هویّت و اتّحادی مطرح باشد. لذا آن که اساس این حرف را ابطال می کند همین مسأله وجدان است که ملاحظه کردید.

(پاسخ سؤال:) بالوضع این انتقال پیدا می شود. هرگاه انتقال پیدا شد آیا باید اتحاد باشد؟ شما اگر از یک پرچمی انتقال پیدا کردید که اینجا مجلس روضه است، پس بین آن پرچم و آن روضه، هو هویّت برقرار است برای این که شما انتقال پیدا کرده اید! آیا این طور است؟!

بلکه انتقال دلیل بر تغایر است. از شیئی به شیء دیگر انتقال پیدا می شود، از جایی به جای دیگر انتقال پیدا می شود، خود این انتقال معنایش تغایر است و ما نمی توانیم بگوییم که این انتقال، هو هویّت را و اتحاد را تأیید می کند. اساس کلام ایشان با این حرف باطل می شود.

ولی در عین حال لازم است این دو دلیلی را که ایشان اقامه کرده اند و همینطور آن دو مؤیدی را که ذکر کرده اند، جواب داده شود.

پرسش

1 - تعریف سوم وضع را بنویسید.

2 - هو هویّت و انواع آن را توضیح دهید.

3 - لفظ و معنا را از کدام مقوله می توان محسوب کرد و آیا اتحاد و هو هویّت بین آنها معنا دارد؟ توضیح دهید.

4 - آیا ماهیت وضع در وضع معانی کلیه و جزئیه فرق دارد؟

5 - نظر استاد دربارۀ تعریف سوم را بنویسید.