سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 248

درس سی و ششم

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

یکی از اقوال و آراء مهم در باب تفسیر وضع، این است که وضع را به معنای تعهّد و التزام نفسانی و قلبی قرار می دهد و عرض کردیم که معنای معقول تعهد در اینجا، عبارت از این است که واضع متعهّد بشود که هر وقت بخواهد این معنا را از طریق لفظ تفهیم کند، با این لفظ مخصوص تفهیم کند.

مثلا هر وقت بخواهد آب را از طریق لفظ به مخاطب تفهیم کند، با گفتن کلمۀ ماء، تفهیم تحقق پیدا کند، این معنای معقول تعهّد و التزام نفسانی در رابطۀ با معنای وضع است.

دلیل وجدانی بر تعریف سوم؛ التزام نفسانی

آنهایی که قائل به این قول هستند، می گویند که اولا در وضع اعلام شخصیّه، ما وجدانا همین معنا را ملاحظه می کنیم. پدری که برای فرزندش نامگذاری می کند؛ حقیقت این نامگذاری، به این تعهّد و التزام نفسانی برمی گردد که معنایش این است او متعهّد می شود که هر وقت بخواهد ذهن کسی را یا ذهن آن فرزند را متوجه خودش بکند، مثلا با ذکر نام علی که برای او نامگذاری شده است، این تفهیم و تفهّم تحقق پیدا کند. پس در وضع اعلام شخصیه، ادعا می شود که وجدانا، اینجا وضع به نام تعهّد و التزام نفسانی است. بعد می گویند: این که واضع در مقام وضع می گوید«وضعت هذا اللفظ بازاء هذا المعنی»، شما خیال نکنید که این«وضعیت هذا اللفظ بازاء هذا المعنی»، خودش حقیقت وضع است، نه!، این یک لفظ و عبارتی است که بیانگر همان تعهّد و التزام نفسانی است. این عبارت