سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 255

درس سی و هفتم

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

نظر مرحوم محقق کمپانی در مسألۀ وضع

نظریّه ای در باب حقیقت وضع و ماهیّت وضع وجود دارد که این نظریّه را مرحوم محقق کمپانی (اعلی اللّه مقامه الشریف) در حاشیۀ کفایه اختیار فرموده اند که به نظر قاصر ما اصل نظریّه کاملا صحیح و قابل قبول است. منتها بعضی از جزئیّات کلام ایشان قابل مناقشه است که آن هم دخالتی در اصل مطلب ندارد و به اصل مطلب لطمه نمی زند. نظریّه ایشان را با بعضی از توضیحاتی که به آن اضافه می کنم، توجه بفرمایید ببینیم آیا واقعا حقیقت وضع، غیر از این معنایی است که ایشان اختیار کرده اند، یا چاره ای نیست جز این که همین معنا را بپذیریم.

مسألۀ وضع تحت مقولات جوهر و عرض نیست

اشاره

ایشان مقدمه ای ذکر می فرمایند که مسألۀ وضع از مسائل واقعی و از واقعیّات و حقیقیّات نیست، یعنی اینطور نیست که تحت یکی از مقولات جوهر یا مقولات عرضیه باشد. برای این که اگر کسی بخواهد توهّم کند که مسألۀ وضع، یکی از واقعیّات است، حتما باید فکر کند که این یکی از مقولات عرضیّه خواهد بود و عنوان واقعی آن، عرض خواهد بود. چرا؟ برای این که همانطور که عرض، یک شیئی است که عارض بر معروض می شود و نیاز به یک موضوعی دارد، بگوییم وضع هم همین طور