سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 313

درس چهل و پنجم

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

نقد بیان محقق عراقی(ره) در وضع عام و موضوع له خاص

بیانی را که از محقق عراقی(ره) نقل کردیم که معنای جدیدی دربارۀ وضع عام و موضوع له عام بود و بر این مبنا، مطالب زیادی را ایشان در اصول مبتنی کرده اند. آیا این بیان صحیح است یا نه؟ در حقیقت دو قسمت این بیان، باید ملاحظه شود.

این که ایشان می فرمایند که هر فردی از افراد انسان، دارای حصه و سهمی است از انسان و افراد متعدده به تعدد خودشان، دارای تعدد حصص، سهمهای مختلف و حصه های متعدد هستند، آیا این معنا درست است؟ آنچه را که در رابطۀ با کلی طبیعی و افراد کلی طبیعی می شناسیم، آیا عبارت از همین نحویست که ایشان ذکر می کنند یا این که تحقیق مطلب همان جهتی است که سیدنا الاستاذ الاعظم الامام(ره) اشاره فرمودند و من با تفصیل بیشتری تحقیق ایشان را عرض می کنم. مقدمتا این قضیّۀ حملیّۀ«زید انسان» که در حقیقت این متفق علیه است که یک قضیۀ حملیّۀ صحیحه است و حملش هم حمل شایع صناعی است، قبول داریم، یعنی ملاک در این حمل، اتحاد در وجود و در خارج است، اما اتحاد بین چه چیز و چه چیز تحقق دارد؟

انسانی را که به عنوان محمول در«زید انسان» قرار می دهیم، آیا در معنای آن انسان، تصرفی می کنیم یا انسان به همان معنای واقعی خودش اتحاد وجودی با زید پیدا می کند؟ اگر دربارۀ زید به