سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 325

درس چهل و هفتم

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

اشکال در وضع اعلام شخصیه

اشاره

جزئیتی که در معنای موضوع له مدخلیت دارد و تشخّصی که در معنای موضوع له مطرح است، جزئیت ذهنیه است یا خارجیه؟ اگر مراد جزئیت ذهنیه باشد، لازمه اش این است که قضیۀ حملیۀ «هذا الموجود الخارجی زید» باطل باشد. زیرا زید، برای موجود خارجی وضع نشده، بلکه برای موجود مقیّد به ذهن وضع شده و اگر مراد جزئیت خارجیه باشد و موجود در خارج بما انه موجود فی الخارج، موضوع له لفظ زید است، دو اشکال لازم می آید:

1 - باید قضیۀ«زید موجود» قضیۀ ضروریۀ بشرط محمول باشد، درحالی که در جای خودش ثابت شده که مثل قضیۀ«الانسان موجود» هر دو ممکنه است و هیچ گونه عنوان ضرورت، ولو بشرط محمول، در قضیۀ«زید موجود» مطرح نیست.

2 - قضیۀ«الانسان معدوم» با«زید معدوم» یکنواخت است و هردو هم صادق است. زیرا ماهیت، نه اضافۀ خاصی به وجود دارد و نه به عدم. قابل این است که هم وجود عارض او بشود و هم عدم با او مقرون باشد. لذا هم قضیۀ«الانسان موجود» درست است و هم قضیۀ«الانسان معدوم».

در باب نواهی بحثی است که مشهور می گویند: «وجود الطبیعه به وجود فرد ما، لکن انعدام الطبیعه بانعدام جمیع الافراد» ما آنجا بحث می کنیم که این حرف درست نیست. طبیعت در آن واحد