سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 352

درس پنجاه و یکم

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

اشکال ترادف معنای اسمی و حرفی و پاسخ آخوند(ره)

اشاره

در جواب از این اشکال که لازمۀ بیان شما این است: بین اسم و حرف ترادف تحقق پیدا کند و البته بنابر این که ترادفی در عالم وجود داشته باشد که بعضی منکر این معنا هستند. پس«من» و «ابتداء» مترادف هستند. لازمۀ ترادف این است که استعمال هریک در مکان دیگری باید جایز باشد، درحالی که می بینیم در مواردی استعمال کلمه ابتداء شده است که اگر حرف به کار برود، باطل است و بالعکس. پس این تالی فاسد را چه جواب می دهید؟ مرحوم آخوند(ره) جواب داده اند که دو احتمال در جواب ایشان جریان دارد: یکی مسألۀ اشتراط واضع بود که واضع در ضمن وضع، چنین شرطی و چنین تعهد و الزامی را آورده است، در مواردی که مفهوم ابتدا مستقلا ملاحظه بشود، کلمۀ ابتداء و اسم به کار برده شود و در مواردی که این مفهوم«وصفا للغیر و حاله للمتعلّق» ملاحظه می شود، کلمۀ«من» به کار برده شود و این اشتراط واضع است که ما را محدود کرده است. ما نمی توانیم«من» را به جای ابتدا یا ابتدا را به جای«من» بکار ببریم.

بیان استاد و نقد پاسخ آخوند(ره)

استعمال بر سه قسم است: استعمال حقیقی و استعمال مجازی و استعمال غلط. استعمال«من» به