سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 380

درس پنجاه و پنجم

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

قول مرحوم محقق اصفهانی(ره) در وضع حروف

یکی از اقوالی که در باب وضع حروف هست قول مرحوم محقق اصفهانی(ره) صاحب حاشیۀ بر کفایه و مکاسب است. ایشان ضمن اشکال بر مرحوم آخوند(ره) که فارق در باب وضع حروف، را مربوط به لحاظ استقلالی و لحاظ حاله للغیر، قرار داده اند.

می فرمایند: طبیعتی که در ذهن دوجور لحاظ می شود باید در خارج هم، دوجور واقعیت داشته باشد. وقتی که شما ابتدا را گاهی مستقلا و گاهی حاله للغیر ملاحظه می کنید، معنایش این است همانطوری که در عالم لحاظ دو نوع تصور می شود، در خارج و حقیقت هم ما باید دوجور ابتدا داشته باشیم. هم ابتدای مستقل و هم ابتدایی که وصفا للغیر و حاله للغیر است، داشته باشیم؛ درحالی که ما به خارج و واقعیت که مراجعه می کنیم می بینیم که ابتدای مستقل در خارج نمی توانیم داشته باشیم. آنچه ابتدا در خارج تحقق دارد و آنچه وجود خارجی پیدا می کند، عنوان حاله للغیر و وصفا للغیر در آن تحقق دارد. یک ابتدایی ما نمی توانیم در خارج پیدا کنیم که این حالت را نداشته باشد، یعنی ابتدای خارجی باشد و در عین حال استقلال داشته باشد. تمام ابتداهای خارجی اضافۀ به دو چیز دارد: وصف برای شیء دیگر است، آن وقت چطور شما ابتدا را می گویید که ما مستقلا ملاحظه کنیم؟