سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 393

درس پنجاه و هفتم

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

اشکال استاد بر مرحوم خوئی(ره)

کلام مرحوم محقق اصفهانی(ره) مورد اشکال بعض الاعلام علی ما فی کتاب المحاضرات واقع شد، ایشان اشکالاتی روی این کلام دارند، اشکال اولشان که دیروز عرض کردیم، این بود که قضیۀ متیقنه باید مغایرت با قضیۀ مشکوکه داشته باشد، اما این مغایرت لازم نیست در خارج باشد، امکان دارد که این مغایرت، در ذهن تحقق داشته باشد و برای تأیید این مطلب، مثالی را ذکر فرمودند که انسان می تواند در آنجایی که زید در دار است، نسبت به قضیۀ«الانسان فی الدار» یقین داشته باشد، اما نسبت به قضیه«زید فی الدار» شک داشته باشد، با این که انسان و زید در خارج هیچ تغایری ندارند و اتحاد وجودی دارند و وجود انسان، همان وجود زید است. این اولین اشکالی بود که ایشان فرمودند.

مدعای مرحوم محقق کمپانی این بود که قضیۀ متیقنه و قضیه مشکوکه، باید باهم تغایر داشته باشد، آیا مقصود ایشان این بود که هرکدام وجود مستقلی داشته باشند، هرکدام یک وجود مشخص از دیگری داشته باشند یا این که در عین این که در وجود، یکی از اینها ربط به دیگری است و فانی در دیگری است، اما از نظر واقعیت، دو واقعیت است، از نظر حقیقت، دو حقیقت است، نه دو حقیقت با وجود مستقل؟ ایشان ادعا نکردند که باید قضیۀ متیقنه و مشکوکه به اینگونه تغایر داشته باشند که هر