سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 414

درس شصتم

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

نظریۀ استاد پیرامون معانی حروف

اشاره

آیا حروف در باب وضع و در رابطه با معانی یکنواخت هستند یا این که بین آنها اختلاف وجود دارد؟ آیا حرف واحد مثل کلمه«من» و«الی» مفادش در جمله خبریه، مغایر با مفادش در جملات انشائیه است؟ آیا«سرت من البصره الی الکوفه» مغایر است با«سر من البصره الی الکوفه» یا هردو یک معنا دارند؟ و اگر یک معنا داشته باشند، آن معنای واحدی که در هر دو وجود دارد، چیست؟ اینها را تک تک ان شاء الله باید ملاحظه کنیم.

مثالی در باب حروف معروف است که از دو جهت خصوصیت دارد: یکی این که جمله اش، جمله خبریه است و معمولا در مثال، همین جمله خبریه ذکر می شود. ثانیا حروفی که در این جمله به کار رفته، از آن حروف مشهور و معروف در باب حروف است، یعنی از آن سری است که اکثریت حروف را تشکیل می دهد که جمله«سرت من البصره الی الکوفه» است. این را حالا ما بررسی کنیم که نتیجه این بررسی، هم در رابطه با جملات خبریه، یک معنای کلی روشن می شود، آن هم در رابطه با اکثر حروف، مثل«من» و«الی» که اکثر حروف از این قبیل هستند و سنخشان همین سنخ«من» و «الی» است، برخلاف یک قسمت دیگر از حروف. این را باید بررسی کنیم بدون این که تحت تأثیر هیچ یک از حرفها واقع شده باشیم یا خدای نکرده بعضی از اصطلاحات انسان را گیج و گم کرده