سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 421

درس شصت و یکم

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

معانی حروف حاکیه

در«سرت من البصره الی الکوفه» نتیجه این شد که کلمۀ«من» حکایت از یک واقعیتی می کند، منتها واقعیت خاصی که اضافه و ارتباط به دو شیء است، واقعیتی که اندکاک در دو شیء دارد و در مقام تصور و انتقال مستمع هم، مسأله به همین کیفیت است و بلکه در مقام استعمال هم به همین کیفیت است.

لازمۀ بیان دیروز این است که اگر شما کلمۀ«من» را به تنهایی استعمال کنید، بدون متعلّق بکار ببرید، می توانیم بگوییم: «لا معنی له اصلا»، «من»، به تنهایی اصلا معنا ندارد. نه آن استفاده ای را که مرحوم محقق نائینی(اعلی الله مقامه الشریف) از این معنا فرموده اند که اگر«من» به تنهایی معنا ندارد، دلیل بر این است که هیچ واقعیتی وجود ندارد، هیچ حقیقتی وجود ندارد». نه، این دلیل بر این معنا نیست، ما هم می پذیریم که«من» به تنهایی«لا معنی له اصلا»، لکن نه به عنوان این که واقعیت چهارم را در تقسیم مرحوم محقق کمپانی انکار بکنیم، بلکه یک خصوصیت و یک جهتی در آن وجود دارد که«من» به تنهایی نمی تواند حکایت از آن واقعیت کند و در تمام مراحل نیاز به متعلق دارد. نیاز به شیء دارد و چیزی که در تمام مراحل نیاز دارد، واقعیتش نیاز دارد، تصورش نیاز دارد، استعمالش نیاز دارد، این اگر به تنهایی استعمال بشود، «لا معنی له اصلا».