سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 429

درس شصت و دوم

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

جواب امام«ره» از اشکال مرحوم آخوند(ره) در معانی حروف

عمدۀ اشکال مرحوم آخوند(ره) در کفایه در مثال«سر من البصره الی الکوفه» بود که دو اشکال وجود داشت: یکی این که هنوز سیری واقع نشده، مقام، مقام امر و حکم است، لفظ«من» از چه حکایت می کند؟ اشکال دوم این بود که اینجا به لحاظ وقوعش در متعلق امر، کلیّت دارد و با خصوصیت موضوع له سازگار نیست. گفتیم: دو جواب داده شده است که یک جواب را دیروز عرض کردیم.

یک جواب هم از کلام سیدنا الاستاد الاعظم الامام(مد ظله) استفاده می شود و آن این است که روی همان مبنایی که در وضع عام، موضوع له خاص، گفته شد که لازمۀ آن، تعدد معانی است، هر فردی به عنوان یک معنا و یک موضوع له لفظ مطرح است، یعنی از قبیل مشترک لفظی است، منتها فرقی که با مشترکات لفظیۀ دیگر دارد، در دو جهت است: یکی این که در مشترکات لفظیۀ، تعدد وضع در کار است، یعنی چند مرتبه واضع لفظ«عین» را وضع کرده، در یک جلسه مثلا لفظ عین را برای عین باکیه وضع کرده، در جلسۀ دیگر، برای عین جاریه وضع کرده، و هکذا، تعدد وضع در کار است، و از طرفی هم، معانی در مشترکات لفظیه تقریبا معدود و محصور است، لفظ، مشترک لفظی بین دو یا سه معناست، تا برسد به کلمۀ عین که مشترک لفظی بین مثلا هفتاد معنا است. اما در مسألۀ