سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 437

درس شصت و سوم

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

نتیجۀ بحث در باب حروف

نتیجۀ بحث در باب حروف عبارت از این شد که اولا«الحروف علی قسمین» یک قسم که اکثریت حروف را تشکیل می دهند، حروف حاکیه است، قسم دیگر حروف ایجادیه هستند و فرق بین اینها را عرض کردیم. در حروف حاکیه واقعیت تحقق دارد، چه این واقعیت به صورت حکایت و جملۀ خبریه باشد و چه به صورت امر باشد. در مقام حکایت هم چه به صورت فعل ماضی باشد که از گذشته حکایت می کند و چه به صورت فعل مستقبل باشد که از آینده حکایت می کند، درحالی که هنوز آینده ای تحقق پیدا نکرده است، ولی از واقعیت و حقیقت اخبار می کند، فرقی بین اینها وجود ندارد. اما در حروف ایجادیه واقعیتی نیست که اینها حکایت از آن واقعیت بکنند، بلکه به نفس همین حروف، یک مسائلی ایجاد می شود و تحقق پیدا می کند، تأکید و ندا و قسم تحقق پیدا می کند. در حروف حاکیه مسألۀ کلی و مصادیق مطرح نیست، مسأله این نیست که ما یک معنای کلی داریم و یک ماهیت کلیّه و لفظ را برای افراد و مصادیق این ماهیت وضع می کنیم. ثانیا به نظر ما علی خلاف المشهور شبهۀ استحاله در آن تحقق دارد. شاید اصلا یک قسم خاصی باشد و آن این است که واضع یک عنوانی را از روی اضطرار و ناچاری در نظر می گیرد، و لفظ را برای معنونات این عنوان وضع می کند، «عنوان النسبه الابتدائیه، الاضافه الابتدائیه الربط الابتدائیه»، اما برای معنونات این عنوان را