سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 449

جهت دیگری ارتباط دارد.

بحث اخلاقی

ترجیح خواست خداوند

روایتی برای شما می خوانم، در کتاب اصول کافی، کتاب ایمان و کفر، باب اتّباع الهوی، حدیث دوم، روایتی است که ابو حمزه از ابی جعفر(علیه السلام) نقل می کند، از امام باقر(علیه السلام)، «قال: قال: رسول الله (صلی الله علیه و آله) یقول الله عزّ و جل»، از قول خداوند متعال نقل می فرماید، که فرمود: «و عزّتی و جلالی و عظمتی و کبریائی و نوری و علوّی و ارتفاع مکانی»، قسمهای خیلی بلند می خورد، بالاتر از این قسم تصور نمی شود، قسم به عزت و جلالم، به عظمت و کبریایی خودم، و به نور و علوّ خودم، و ارتفاع مکان و منزلت خودم، می فرماید: «لا یؤثّر عبد هواه علی هوای الاّ شتتّ علیه امره و لبست علیه دنیاه و شغلت قلبه بها و لم اوته منها الا ما قدّرت له» هر بنده ای که هوای نفس و خواهشهای نفسانی خودش را بر هوای من اختیار کرد و شهوات و مشتهیات خودش را بر آنچه خواسته و دستور خداوند تبارک و تعالی است، ترجیح داد. خداوند می فرماید: نتیجه و اثر وضعی این انتخاب این است که«شتتّ علیه امره» امرش را پراکنده می کنم، وضع زندگیش را مختل می کنم، «و لبست علیه دنیاه»، دنیایش را برایش مشتبه می کنم، مثلا کاری را انتخاب می کند که به خیال خودش از این راه می تواند به مقاصدی برسد، اما به حسب واقع نمی رسد؛ راهی را انتخاب می کند و خیال می کند به ریاست می رسد، نمی گذاریم که به ریاست برسد، نمی گذاریم به آن هدفی که دارد نائل بشود. «و شغلت قلبه بها» این مسأله به نظر من از همه بدتر است، که انسان قلبش همیشه مشغول به دنیا باشد، از بین بردن مقام شریف انسانیت است. قلبی که باید همیشه به یاد خدا و ظرف خدا باشد، ظرف مسائل اخروی باشد، ظرف مسائل باارزش باشد، انسان همه اش در فکر این باشد که مثلا چه خانه ای تهیه کند؟ از چه راهی به قدرت برسد؟ از چه راهی رفیق خودش را خرد کند؟ از چه راهی خودش را به عنوان یک طلبۀ متقی بین همشهریانش معرفی کند؟ این معنایش لگدمال کردن مقام شریف انسانیت است، انسان نباید این قلبی را که این قدر ارزش دارد که با خدا ارتباط دارد، با پول مرتبطش کند. مخصوصا برای ما، چون این روایت مطلق است.

خداوند بحمد الله بر ما منت گذاشته است، گاهی در خیابان می بینم بعضی از کسبه های بیچاره و مستضعف، مثلا از صبح اول آفتاب می آید تا دو ساعت از شب گذشته، برای خاطر این که زندگی خود و زن و بچه اش را تأمین کند، مثلا یک مقدار خیار می فروشد. خداوند چقدر به ما نعمت داده است؟ ما عمرمان را در چه چیزی داریم صرف می کنیم؟ و این بیچاره در چه چیزی دارد صرف می کند؟

آخر انسان مثلا در شبانه روز شانزده ساعت، بیست ساعت، وقت خودش را صرف خیار