سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 485

درس هفتاد و یکم

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

رابطۀ نفس الامر و واقعیت در وجود انشائی

از کلام مرحوم خراسانی(ره) در(کفایه)، و(فواید) استفاده شد که وجود انشایی داریم منتهی ظرف تحقّقش، نفس الامر است. معنای«نفس الامر» اعم از واقعیت است. واقعیت همان وجود عینی، و ذهنی است؛ ولی«نفس الامر» مثل سایر امور اعتباریه معنای وسیعی دارد. به تعبیر ایشان، ملکیت گاهی به محال تعلق می گیرد، کسی انسان را جماد، فرض کند و جماد را حیوان، فرض بکند.

آیا مسألۀ ملکیت در حکم چنین فرضی هست؟، بدون اشکال اینطور نیست، به هر سببی ملکیت تحقق پیدا بکند، بالاخره ملکیت در«نفس الامر» ثابت است، و«لو فی عالم الاعتبار» عقلا، حیازت کننده را مالک می بینند، وارث را مالک می بینند، این مشتری را در معاملات انشایی مالک می بینند.

پس در همان ظرفی که ملکیت و امثال ملکیت تحقق دارد، یک وجود انشایی هم تحقق دارد.

مراد از تشخّص و جزئیت در وجود انشائی و اشکالات آن

ایشان می فرمایند: در فلسفه به ثبوت رسیده، که«الشیء ما لم یتشخص، لم یوجد» وجود مساوق با تشخّص و جزئیت است، این جزئیت و تشخّص در وجود انشایی چیست؟ تشخّص زید به خصوصیات فردیۀ زید است، تشخّص وجود ذهنی به تصور و تصورکننده است؛ اما تشخّص این