سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 488

اما در باب لفظ و کتبی، همان معنی جریان دارد. در وجود لفظی می گوییم: همانطوری که ماهیت انسان، به واسطه زید، یا به واسطه تصور، اتصاف به وجود پیدا می کند، ماهیت انسان هم به لفظ انسان وجود پیدا می کند. چرا ماهیت انسان به لفظ انسان وجود پیدا می کند؟ به خاطر شدت ارتباطی که برای وضع، بین لفظ و معنای انسان وجود دارد. این سبب می شود، که اگر لفظ وجود پیدا کرد، بگوییم: معنی هم وجود پیدا کرده است. منتهی اینجا وقتی که کلمه وجود را برای معنا می آوریم، به خلاف وجود عینی و ذهنی است، آنجا دنبال وجود، کلمه حقیقی می گذاشتیم، اما اینجا باید کلمه بالعرض بگذاریم، بگوییم: «الانسان یعنی ماهیت الانسان یعنی مفهوم الانسان یوجد باللفظ» لکن وجود حقیقی و بالذات، مال خود لفظ است، برای این که لفظ«الانسان موجود حقیقه» وقتی که شما به لفظ انسان تلفظ کردید، لفظ«الانسان وجد حقیقه فلفظ الانسان بما انه لفظ یکون موجودا حقیقیا و بلحاظ معنی الانسان» و ماهیت انسان، ماهیت وجود تبعی پیدا کرده است.

در حقیقت مسأله معنای وجود لفظی این نیست که لفظ الانسان وجد، اگر معنی این باشد که لفظ الانسان وجد حقیقه، برای این که لفظ انسان مجازا تحقق پیدا نکرده است، «اتصاف لفظ الانسان بأنه موجود» حقیقی است. پس چطور وجود لفظی را در مقابل وجود حقیقی و ذهنی قرار داده اند، وجود لفظی، در برابر وجود عینی و وجود ذهنی است. اگر در برابر او شد، پس آنچه در این رابطه مطرح است این است که با لفظ انسان، ماهیت انسان تحقق پیدا می کند، به تحقق لفظی ماهیت به واسطه لفظ تحقق پیدا می کند؛ منتهی تحقق اولا و بالذات، به خود لفظ و ثانیا و بالعرض، به معنی نسبت داده می شود. می فرماید: معنی وجود لفظی عبارت از یک همچنین معنایی هست. سؤال از ایشان این است که قید«فی نفس الامر» در کلام آخوند(ره) یعنی چه؟ می گویید: که لفظ وجود پیدا کرده، در چه ظرفی وجود پیدا کرده است؟ وجود اللفظ فی العین یا فی الخارج است. اگر می گویید: وجود لفظ فی العینه، وجود معنا هم که بتبع وجود لفظ تحقق پیدا می کند، پس آن وجود المعنی هم فی العین است؟

مراد از نفس الامر در کلام آخوند(ره)

آیا هردو در خارج هستند؟ مراد از کلمه فی نفس الامر یعنی چه؟ «نفس الامر» در کلام مرحوم محقق خراسانی(ره) برای این است که مسأله را از واقع گسترده تر بکند، همانطور که ما بر عالم اعتبار تطبیق کردیم و گفتیم مرحوم آخوند(ره) می گوید وجود انشایی در جهان اعتبار تحقق دارد. شما که وجود انشایی را به وجود لفظی معنا می کنید، و وجود لفظی را چنین معنا می کنید که«اذا وجد لفظ» اولا و بالذات لفظ وجود پیدا کرده است و ثانیا و بالعرض معنی وجود پیدا کرده است، آیا وجود لفظ در چه وعائی است؟، در عالم اعتبار که وجود پیدا نکرده است، لفظ در عالم حقیقت وجود پیدا کرده است، باصطلاح فلاسفه، در عین تحقق پیدا کرده است. اگر وجود لفظ، وجود عینی شد، وجود معنی هم که بتبع وجود لفظ، تحقق پیدا می کند، آن هم باید وجود عینی باشد، اگر هردو وجود عینی است،