سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 491

درس هفتاد و دوم

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

مناقشه در کلام محقق اصفهانی(ره)

بیان شریفی را که مرحوم محقق کمپانی(أعلی الله مقامه الشریف)، در حاشیه کفایه فرموده اند، از دو جهت مورد مناقشه است: یکی از جهت این که کلام مرحوم محقق خراسانی(ره) را حمل بر معنای خاصّی کرده اند، آیا این حمل به لحاظ ظاهر کلام استاد است؟ یا به لحاظ این که معنای ظاهر، به نظر شما غیر صحیح بلکه غیر متصور بود، لذا کلام مرحوم محقق خراسانی(ره) را توجیه و حمل بر این معنی می کنید؟

اگر معنای ظاهر کلام مرحوم محقق خراسانی(ره)، همین است که شما بیان فرمودید، انصاف این است که در کلام ایشان حتی یک کلمه که ظهور در بیان شما داشته باشد، وجود ندارد، مگر این که مرحوم محقق خراسانی(ره) از غیر طریق این الفاظ، مسأله دیگری را مطرح کرده باشند والاّ کلمات ایشان در اینجا، اشاره ای به حرف محقق اصفهانی(ره) ندارد. پس اگر از راه استظهار می خواهید وارد بشوید، انصافا ممنوع است و جای توهم نیست که کسی بگوید: کلام ایشان ظهور در این معنی دارد.

اگر از راه دوم بخواهید وارد شوید و بگویید: چون بیان مرحوم آخوند(ره) غیرقابل قبول، بلکه غیر متصور است، ما کلام مرحوم محقق خراسانی(ره) را بر این معنا، توجیه، یعنی حمل برخلاف ظاهر می کنیم.