سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 1 صفحه 95

محمول، این است که اخص را موضوع قرار می دهند و اعم را محمول. می گویند: «الفاعل مرفوع»، فاعل یکی از مرفوعات است، فاعل اخص از«مرفوع» است. «المبتداء مرفوع» مبتدا یک شعبۀ از مرفوعات است. آن چیزی را که برای مخاطب معلوم و مشخص است، باید جنبۀ موضوعی پیدا کند و آنچه برای مخاطب معلوم نیست، باید محمول واقع شود. مثلا در خبرهائی که ما می دهیم، می گوئیم: «زید جاء من السفر» زید برای مخاطب مشخص است، اما نقطۀ ابهامش این است که«هل جاء من السفر أم لم یجیء؟» کما این که اگر مسأله عکس شد، بفهمیم انسانی از سفر آمده، لکن نمی دانیم که چه کسی است؟ اینجا قضیه را عکس می کنیم، می گوئیم: «الّذی جاء من السّفر زید» آن کسی که از سفر آمده و تو می دانی که یک نفری از سفر آمده، زید است.

این پنج مقدمۀ ایشان، نتیجۀ این سه مقدمۀ اخیره هم برای بعد

پرسش

1 - نظریّۀ آیه اللّه بروجردی را پیرامون تمایز علوم، با توجّه به مقدمات پنج گانه بیان کنید.

2 - نظر مرحوم آقای بروجردی دربارۀ عرض را شرح دهید.

3 - مراد آیه اللّه بروجردی از مشترک بودن عرض منطقی بین موضوعات و محمولات مسائل چیست؟