سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 123

درس یکصد و نهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

اقسام شرائط نسبت به احکام شرعیّه

اشاره

شرائط بر سه قسم بودند؛

یک قسم از شرائط امکان اخذ در متعلق حکم را دارند و شارع هم آنها را در متعلق اخذ کرده، مانند اکثر شرائط. قسم دوم شرایطی هستند که امکان اخذ در متعلق را دارند، لکن شارع در لسان دلیل شرعی آنها را اخذ در متعلق نکرده، بلکه ما از راه حکم و هدایت عقل این شرطیّت را استکشاف کرده ایم. قسم سوم، شرایطی است که اصلا امکان اخذ در متعلق را ندارند، مانند قصد امتثال و اتیان به داعی امر، آن هم روی مبنای مرحوم محقق خراسانی(ره). آیا تمامی این اقسام در بحث صحیحی و اعمی دخالت دارند؟ یعنی کسی که قائل است به این که الفاظ عبادات برای خصوص معانی صحیحه وضع شده اند، همانطور که صحت من حیث الأجزاء را می گوید، صحت من حیث الشرائط را هم قائل است؟ یا این که شرائط به طور کلی از مسألۀ صحیحی و اعمی بیرون است و نزاع در این باب، تنها در رابطۀ با صحت من حیث الأجزاء است؟ و یا اینکه میان این اقسام ثلاثه فرق وجود دارد، بعضی داخل در محل نزاع هستند و بعضی خارج از محل نزاع؟ ظاهر این است که هریک از سه احتمال، قائل دارد.