سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 130

درس یکصد و دهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

اقوال مختلف در مدخلیّت شرائط سه گانه در تسمیه

در باب شرائط اقوال مختلفی وجود دارد، قولی را که از مرحوم شیخ انصاری(اعلی الله مقامه الشریف) نقل کردیم، در آخر بحث صحیح و اعم، مقرّر، آن را نسبت به استاد می دهد، گرچه در ذیل تفصیلی را ذکر می کند که ظاهرا آن تفصیل، به شیخ(ره) ارتباطی ندارد. مرحوم شیخ(ره) مطلقا شرائط را از محل بحث خارج می داند. به هر حال در تقریرات شیخ(ره) چنین مطلبی هست که اول به طور کلی می فرماید: شیخنا دام عزه شرائط را خارج می داند به طور کلی. بعد در ذیل، شرائط را دو قسم می کند و ظاهر این است که این تقسیم، مربوط به مقرر است نه شیخ.

اجمالا اقوال مختلفه ای در باب شرائط هست، مرحوم محقق نایینی(ره) قائل به تفصیل بودند و قسم اول شرائط را داخل در محل نزاع می دانستند و دو قسم اخیر را ممتنع می دانستند. آن چه به عنوان جواب از ایشان به نظر رسید، این بود که مسألۀ امتناع را نمی توانیم بپذیریم و این طبق اعتباری بودن مقام تسمیه و مقام وضع عدم تأثیر تقدم و تأخر بود. استحالۀ این مطلب مورد اشکال و مناقشه بود. اما مثل این که واقعیت مسأله همین است، یعنی خارجا بدون این که استحاله ای در کار باشد، این دو قسم أخیر از شرائط که حاکم به شرطیّتشان، عقل است و مستقیما هیچ گونه استنادی به شارع