سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 137

درس یکصد و یازدهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

نظر محقق نائینی(ره) در تصویر جامع و اشکالات آن

بیانی را در درس قبل، از مرحوم محقق نائینی(اعلی الله مقامه الشریف) نقل کردیم. ایشان تصویر جامع را می خواستند انکار کنند. البته این به آن معنا نیست که اگر تصویر جامع ضرورتی پیدا نکرد بنابر فرمایش ایشان، معنایش این باشد که به وضع خاص و موضوع له خاص قائل شویم. از تنظیر ایشان مرکبّات شرعیّه را به مخترعات خارجیّه و تکوینیّه معلوم می شود که وضع عام و موضوع له عام را قائل است، منتها در عین حال می فرماید: تصویر جامع بین افراد صحیحه یا افراد صحیحه و فاسده ضرورتی ندارد. برای این که در همان مثالی که در بحث قبل عرض کردیم، وقتی که مخترع اتومبیل، کلمۀ اتومبیل را وضع می کند برای آن مرکب هزار جزئی، آیا این، وضع خاص و موضوع له اش خاص است؟ یعنی این نام گذاری، شبیه نام گذاری پدر نسبت به مولود جدید است؟ یا این که مولود جدید، تعدد ندارد، قابل تکثّر نیست، لذا در مقام نام گذاری، شخص ملاحظه می شود، فرد خارجی ملاحظه می شود. در خارج یک فرد نمی تواند تعدد پیدا کند، اما در مخترعات خارجیه، این طور نیست که کلمۀ اتومبیل برای شخص همان چیزی که در حضور مخترع وجود دارد، نام گذاری شود. به طوری که اگر صدها مرکب مشتمل بر تمامی هزار جزء، بسازیم و در خارج