سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 158

درس یکصد و چهاردهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

شناخت جامع از راه آثار و خواص آن

اشکالات دیگری بر مرحوم آخوند(ره) وارد شده که به دو تا از آنها اشاره می کنیم: یک اشکال این است که این تصویری را که شما در رابطۀ با جامع بنابر قول صحیحی داشتید، ما آن را نمی شناسیم، فقط از راه آثار و خواصی که در آیات و روایات برای آن ذکر شده، می توانیم اشارۀ به آن جامع بکنیم. همان طوری که عرض شد این آثار روی نظر مرحوم آخوند(ره) دخالتی در آن جامع ندارد، فقط عنوان مشیر در اینجا مطرح است که از راه این آثار اشارۀ به آن جامع می شود. در حقیقت اشارۀ به معنای صلاه و به موضوع له لفظ صلاه می شود، البته این ابهام و اجمال از نظر ما وجود دارد، طبعا در رابطۀ با خود شارع که الفاظ را برای معانی صحیحه وضع کرده و لفظ صلاه برای جامع بین افراد صحیحه است، آن جامع از نظر خود شارع مشخص است و هیچ گونه ابهام و اجمالی ندارد، ولی ما نتوانستیم آن جامع را به دست بیاوریم و معنای اصلی و موضوع له لفظ صلاه را به دست بیاوریم و الاّ شارع بما انه واضع بنابر قول به حقیقت شرعیه یا«بما انه مستعمل» احاطۀ علمی به همۀ مسائل دارد. برای او طبعا هیچ گونه ابهام و اجمالی تحقق ندارد. اما برای ما این ابهام هست و فقط از راه آثار می توانیم اشارۀ به آن معنا بکنیم. پس برای متشرعه که آثار نماز را به این کیفیت نمی دانند و یا