سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 205

درس یکصد و بیست و یکم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

تمسک به اطلاق لفظیه در عبادات برای صحیحی و اعمی

ثمرۀ دیگری برای بحث صحیحی و اعمی ذکر شده که اگر این ثمره تمام باشد به لحاظ این که در قسمت عمدۀ فقه جریان دارد، ثمرۀ مهمی خواهد بود و اگر این ثمره مانند ثمرۀ گذشته مورد مناقشه و اشکال واقع شود نتیجتا بحث صحیحی و اعمی بلاثمره خواهد بود، لذا به این ثمره باید بیشتر اهمیت بدهیم.

گفته اند: اگر کسی در بحث صحیحی قائل شد که الفاظ عبادات برای خصوص معانی صحیحه وضع شده یا استعمال شده، چنین کسی تمسّک به اطلاقات لفظیه نمی تواند داشته باشد و اما اگر اعمی شد، می تواند به اطلاقات لفظیه تمسّک کند. تمسّک برای این که اگر یک جزئی مشکوک الجزئیه شد، برای رفع جزئیت و عدم جزئیت، به اطلاق تمسّک شود، همان طوری که اگر مولا می گفت: «اعتق رقبه» و شما شک می کردید که آیا قید ایمان هم در رقبه دخالت دارد یا نه؟ به مقتضای اطلاق«اعتق رقبه» و اصاله الاطلاقی که در اینجا حاکم است، حکم می کنید به این که«تمام متعلق التکلیف عتق الرقبه» است و قید دیگری در متعلق تکلیف دخالت ندارد. در نتیجه، قید ایمان هم مدخلیتی در این تکلیف ندارد. اعمی اگر شک کرد که سوره جزئیت دارد یا ندارد؟ روی قاعده