سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 217

صحیح است، متعلق تکلیف، صلاه صحیح است و ثمره هم مربوط به همین مرحله است، بحث در آن صلاه متعلق امر است، در آن صوم متعلق تکلیف است، صلاه متعلق امر، بین صحیحی و اعمی، اتفاق است که مقصود از آن صلاه صحیحه است، «أَقِیمُوا الصَّلاهَ» را اگر به صحیحی مراجعه کنید، می گوید: «اقیموا الصلاه الصحیحه» اگر به اعمی هم مراجعه کنیم می گوید: «اقیموا الصلاه الصحیحه» می گوییم: شما که اعمی بودید! می گوید: آن اعمی مربوط به مقام وضع است، مربوط به مقام نام گذاری است، اما در مقام تعلّق امر و تعلّق تکلیف، ما که جرأت نمی کنیم بگوئیم: مکلف به نماز فاسده است، مکلف به نماز صحیح است ولو اینکه در مقام وضع و تسمیه اعمی باشیم.

پس نتیجه این شد که مستشکل می گوید که در آن مرحله ای که دعوای بین صحیحی و اعمی است آنجا که جای تمسّک به اطلاق نیست، مرحلۀ وضع و تسمیه که اطلاقی وجود ندارد و در آنجایی که اطلاق وجود دارد که عبارت از آنجایی است که امر تحقّق دارد، تکلیف تحقّق دارد، در آنجا بین صحیحی و اعمی اصلا نزاعی وجود ندارد، هر دو می گویند: «اقیموا الصلاه ای اقیموا الصلاه الصحیحه» و چون با هم دعوا ندارند نتیجه این می شود که نه صحیحی و نه اعمی، نمی توانند تمسّک به اطلاق بکنند، برای این که در مقام تعلّق امر، هر دو مأمور به را نماز صحیح می دانند.

پس در حقیقت این اشکال، درست نقطۀ مقابل اشکال اولی است. در آن اشکال اول می گفت: هم اعمی می تواند تمسّک به اطلاق داشته باشد و هم صحیحی، اما در این اشکال عکس آن را می گوید که نه صحیحی و نه اعمی، نمی توانند تمسّک به اطلاق داشته باشند. این اشکال بسیار مهمی است، شما برای جواب دقت فرمایید ان شاء الله در درس بعد جوابش را عرض می کنیم. فردا درس هست مسائل راه پیمایی و اجتماع در فیضیه ان شاء الله صبح برگزار می شود.

پرسش:

1 - علت عدم جواز صحیحی به اطلاق را توضیح دهید.

2 - مراد از اطلاق در اشکال دوم را بیان نمائید.

3 - فرق بین«أَحَلَّ اللّهُ الْبَیْعَ و کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیامُ» در چیست؟

4 - مرحلۀ ترتب ثمره یعنی اشکال سوم را شرح دهید.