سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 220

ندارد با شک در مصداق عنوان«صلاه»، کسی تمسک به«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» کند.

همان طوری که در باب عام و خاص هم مسأله به این صورت است. حساب صحیحی که علی القاعده روشن است. از اول هم ما این حرف را زدیم ما که این ثمره را می خواهیم بپذیریم. گفتیم:

باب تمسک به اطلاق برای صحیحی منسدّ است. اما عمده مسأله روی اعمی است، که اعمی هم در مقام تعلق امر، مثل صحیحی، مأمور به را نماز صحیح می داند. او چطور نماز صحیح را مامور به می داند؛ یعنی می گوید کلمه«الصلاه» با این که به مقتضای مثلا وضع شرعی و به مقتضای حقیقت شرعیه برای ماهیّت اعم از صحیح و فاسد وضع شده، اما در مثل«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» کلمه«صلاه» در غیر موضوع له استعمال شده در غیر آن معنایی که کلمه«صلاه» برای او نامگذاری شده، استعمال شده است.

می گوید: «أَقِیمُوا الصَّلاهَ» غیر آن«صلاه» موضوع له است، صلاه موضوع له معنای عام است «أَقِیمُوا الصَّلاهَ» معنای خاص است، لفظ موضوع برای عام اگر در خاص استعمال بشود، لفظ موضوع برای مطلق اگر در خصوص مقید استعمال بشود، این استعمال، بلا اشکال مجاز است. آیا اعمی همه این استعمالات را مجازی می گوید؟ این همه«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» در قرآن وجود دارد آیا اعمی می تواند ملتزم بشود به این که این استعمالات همه مجازی است؟ و وجه مجاز هم این باشد که«صلاه» از نظر وضع و از نظر تسمیه معنای اعمی را دلالت دارد؛ لکن مراد از این آیۀ شریفه خصوص نماز صحیحه است، مثل همان لفظ موضوع للعام در خاص استعمال بشود و یا تعبیراتی شبیه این؛ آیا اعمی می تواند چنین معنایی را ملتزم بشود؟ نه، کما این که یک چیز دیگر را هم نمی تواند ملتزم بشود و آن یک احتمال دیگری است که ممکن است به ذهن بیاید که بگوییم: در تمامی موارد که«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» ذکر شده یک وصف صحیحه دنبال آن است و حذف شده؛ تمام «أَقِیمُوا الصَّلاهَ» ها؛ یعنی«اقیموا الصلاه الصحیحه». پس این کلمۀ صحیحه کجا رفته است؟ بگوییم:

در این تعبیرات و آیاتی که در لسان مبارک قرآن مجید است، حذف شده؛ آیا کسی چنین معنایی را ملتزم می شود که عنوان صحیحه به عنوان یک وصف به دنبال کلمۀ«صلاه» در تمامی مواردی که «أَقِیمُوا الصَّلاهَ» ذکر شده، محذوف است؟

ظاهرا«لا ینبغی ان یتفوّه به عاقل» به قول مرحوم آخوند(ره) فضلا عن فاضل و عالم. پس چطور صحیحی و اعمی می گوید: مقصود از«صلاه»، «صلاه» صحیحه است«أَقِیمُوا الصَّلاهَ» را چه جوری برای ما معنا می کند؟ چون ریشه حرف اینجاست این اقیموا الصلاتی که اعمی از یک طرف معنای «صلاه» را اعم می داند و از طرف دیگر مامور به را خصوص صحیح می داند و مسأله مجازیت هم مطرح نیست، مسأله حذف هم مطرح نیست.

این که به چه کیفیت است؟ این باید برای ما روشن بشود.