سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 225

درس یکصد و بیست و چهارم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

وجه جمع صحیحی بین تبادر و تصویر جامع

بعد از روشن شدن مقدمات بحث و ثمرۀ بحث در باب صحیحی و اعمی نوبت به ادله طرفین می رسد. مرحوم آخوند صاحب کفایه(قدس سره) قول صحیحی را اختیار فرموده، ادله ای را در رابطۀ با این قول و نفی قول دیگر اقامه می فرمایند: یکی از آنها مسأله تبادر است. ایشان می فرمایند:

آن چه که در تمامی الفاظ عبادات، چه«صلاه» و چه«صوم» و چه«زکاه» و امثال ذالک انسباق به ذهن پیدا می کند؛ معانی صحیحه است، متبادر به ذهن و منسبق الی الذهن، همان معانی صحیحه هستند و تبادر هم«علی ما ثبت فی محله، من علائم الحقیقه». بلکه شاید تنها علامت حقیقت باشد. بعد کأنّه به ایشان اشکال می شود که این تبادر و انسباق معنا الی الذهن چگونه می تواند با آن چیزی که در رابطۀ با تصویر جامع بنابر صحیحی ذکر فرمودید که در تصویر جامع، صحیحی مستقیما و مبینا نمی تواند خود جامع را به دست بیاورد، اجتماع پیدا بکند؟ صحیحی راهی برای این که بدون واسطه به جامع برسد، ندارد، بلکه از راه یک قسمت از آثار، مثل معراجیت و قربان کل تقی بودن، نهی از فحشاء و منکر و امثال ذلک، می تواند دریچه ای به سوی آن جامع باز کند. در حقیقت تنها از راه آثار، جامع را پیدا می کنیم. و الاّ خود جامع فی نفسه بنابر قول صحیحی قابل شناسایی نیست. بین این دو چه