سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 280

پس نماز یعنی نماز صحیح، حالا در مصداق نماز صحیح اختلاف وجود دارد، همان طور که بین شماها اختلاف وجود دارد، بین همۀ ما و اهل تسنن هم این اختلاف است، که آنها ولایت را شرط صحت عبادت نمی دانند اما ما ولایت را شرط صحت عبادت می دانیم، یک چنین اختلاف مهمی بین ما و بین آنها وجود دارد.

استدلال اعمی به روایت«دعی الصلاه»

آخرین روایتی که آنها به آن تمسک کردند روایتی است که در باب احکام حیض مطرح است، خطاب به زن حائض است، می گوید: «دعی الصلاه ایام اقرائک» در ایام قرء و حیض باید نماز را کنار بگذاری، باید به صورت امر دعی، که ما می خوانیم«دعی الصلاه» نوشته اش دعی است، این روایت به دو نحو می شود مورد استدلال واقع بشود، چون دو احتمال در معنای روایت است و روی هر احتمال یک طور مخصوصی باید به روایت استدلال کرد: احتمال اول این است که بگوییم این روایت در مقام نهی زن حائض از خواندن نماز است، اما ما دو طور نهی داریم: یک نهی مولوی، که معنای نهی مولوی این است که آن منهی عنهش مبغوض مولا است و روی مبغوضیت نهی می کند و اگر هم شخصی مرتکب بشود، استحقاق عقوبت دارد، مثل«لا تشرب الخمر» که معنایش این است «تعلق نهی المولوی بشرب الخمر» و اگر کسی خدای ناکرده شرب خمر کرد، مبغوض مولا را مرتکب شده و در نتیجه استحقاق عقوبت بر ارتکاب شرب خمر دارد. یک نهی هم داریم که نهی ارشادی است، مثل این که رفیق شما می خواهد برای انجام کاری مسافرت برود به شما مراجعه می کند و مشورت می کند. شما می گویید: مسافرت نرو، این(نرو این مسافرت را) معنایش چیست؟ او را ارشاد می کنی، یعنی اگر بروی بی فایده خواهد بود، نه این که اگر بروی، چوب و کتک در کار است، مبغوض مرا مرتکب شدی. این روایت هم زن حایض را از خواندن نماز در ایام حیض نهی می کند، احتمال اول این است که ما این نهی را نهی مولوی بگیریم، یعنی خداوند به زن حایض می گوید: نماز خواندن تو در ایام حیض، حرمت نفسیه دارد، حرمت تکلیفیه و مبغوضیت ذاتیه دارد و اگر در حال حیض ایستادی نماز خواندی بدان چوب و کتک در کار است، استحقاق عقوبت در کار است.

در حقیقت«صلاه الحائض بمنزله شرب الخمر» است همان طوری که نهی به شرب الخمر متعلق شده، نهی مولوی موجب ترتب استحقاق عقوبت، به نماز در حال حیض هم این طور متعلق شده باشد. روی این احتمال می گوییم: نهی متعلق به زن حائض شده و منهی عنه صلاه است، شما در جای خودش ثابت کردید که مکلف به چه چیزی مأمور به باشد و از چه چیزی منهی عنه باشد؛ باید در دائرۀ قدرت مکلف وارد باشد، یعنی مکلف بتواند او را انجام بدهد و بتواند او را ترک بکند و این