سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 281

قدرت نه تنها در مأمور به مدخلیّت دارد، در باب نواهی هم این قدرت معتبر است. قدرت شرط تکلیف است، حالا تکلیف می خواهد تکلیف به امری باشد، یا به نهی. این نهی متعلق به زن حائض شد، خارجا می دانیم که قدرت در متعلق تکلیف شرط است، از راه همین نهی ما استکشاف می کنیم که زن حائض هم می تواند در ایام حیض نماز بخواند و هم نمی تواند در ایام حیض نماز بخواند، یعنی می تواند نماز نخواند، مثل مسألۀ شرب خمر، پس از راه تکلیف، کشف قدرت می کنیم. در خارج می بینیم آیا نمازی که مقدور زن حایض در ایام حیض است، نماز صحیح است؟ زن حائض می تواند در ایام حیض نماز صحیح بخواند یا این که یکی از شرائط صحت نماز خلو از حیض است، خلو از حیض یکی از شرائط اتصاف نماز به«کونها صحیحتا» است. زن حایض به لحاظ این شرط، قدرت ندارد در حال حیض نماز صحیح را انجام بدهد حالا که قدرت ندارد پس چطور تکلیف به او متوجه است، مگر تکلیف مشروط به قدرت نیست، از اینجا باید ما استکشاف بکنیم که آن نماز منهی عنه برای حائض نمی تواند خصوص نماز صحیح باشد، برای این که نماز صحیح مقدورش نیست، نماز صحیح از دائرۀ قدرتش خارج است، پس چه نمازی مقدورش می باشد؟ نماز به معنای اعم، اگر نماز را به معنای اعم گرفتید این نهی مولوی از صلاه خطابا الی الحائض، معنای صحیحی پیدا می کند، اما اگر الصلاه معنایش صلاه صحیحه شد معنایش این است که این نهی که به این متوجه است نهی از امر غیر مقدور است، برای این که صلاه صحیحه برای زن حائض امکان ندارد، این تقریب استدلال بود.

جواب این است که همۀ این حرفهایی که شما زدید ما قبول می کنیم. اما آیا تالی فاسد این حرف را شما می پذیرید، شما می گویید آنچه بر زن حائض حرام است به لحاظ این که مقدورش است، نماز اعم از صحیح و فاسد است، خوب لازمه اش چیست؟ لازمه اش این است که اگر یک زن حائضی نماز چهار رکعتی ظهر را سه رکعت خواند که یک نماز فاسد قطعی است باید عمل محرّم انجام داده باشد، آیا شما ملتزم می شوید؟ برای این که می گویید نماز به معنای اعم منهی عنه است، همان طور که نماز صحیح اگر مقدورش بود منهی عنه بود. مطلق نماز فاسد هم بر او منهی عنه است، پس عمل محرّمی انجام داده برای این که صلاه به معنای اعم در خارج تحقق پیدا کرده و صلاه به معنای اعم منهی عنه و معاقب علیه است، آیا می شود این معنا را ملتزم شد؟ استدلال شما یک چنین لازمی دارد، هیچ کسی نمی تواند به این معنا ملتزم بشود که اگر حائض نماز فاسد با قطع نظر از حیض را مرتکب شد، عمل محرّم و مبغوضی را در خارج ایجاد کرده است، کسی نمی تواند این حرف را بزند، پس چه کنیم؟ در حقیقت مشکله ای پیش می آید، اگر بخواهیم صلاه در«دعی الصلاه ایام اقرائک» را صلاه صحیحه معنا بکنیم، می گویید صلاه صحیحه نسبت به زن حائض مقدور نیست، اگر بخواهیم به معنای اعم معنا بکنیم، نتیجه اش این می شود که اتیان نماز فاسد هم بر زن