سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 288

است یک دلیل نسبتا خوبی برای اعمی واقع بشود.

استدلال اعمی به صحت نذر در عبادات مکروه

آخرین دلیل اعمی عبارت از این است که یک نوع از عبادات به نام عبادات مکروه شناخته شده و یکی از مصادیق این عبادات مکروه، صلاه فی الحمام است، همانطوری که اکثرا مثال می زنند، مرحوم آخوند(ره) هم در کفایه مثال زده، صلاه در حمام مکروه است. نه به معنای آن کراهت معموله بلکه به معنای اقلیت ثواب و انحطاط رتبۀ نماز از نماز در مسجد و حتی از نماز در خانه که صلاه در حمام رتبه اش از نماز در خانه و بالاتر، نماز در مسجد منحط و پایینتر است، اگر کسی نذر کرد که«ان لا اصلی فی الحمام» که در حمام نماز نخواند، به لحاظ اینکه این مکروه است، کسی دید اگر نذر نکند چه بسا ممکن است در حمام نماز بخواند و گرفتار کراهت به معنای اقلیت ثواب بشود، لذا متوسل به نذر شد، گفت«لله علیّ ان لا اصلی فی الحمام» اولا یک بحث این است که این نذر صحیح و منعقد است یا نه؟ ظاهر این است که فقها قائل به این معنا هستند که این نذر صحیح است، که البته معنای صحتش این است که رجحانی که در متعلق امر ملاحظه شده، رجحان در مقابل ترک نیست، بلکه رجحان بالاضافه بشیء آخر هم کفایت می کند. به عبارت روشنتر این صلاه در حمام را اگر شما مقایسه کنید با عدم الصلاه رأسا، که اصلا کسی نماز نخواند، این صلاه در حمام مرجوحیتی در مقابل ترک ندارد، در این رابطه اگر کسی بخواهد نذر بکند، نذرش باطل است، اما یک وقت صلاه در حمام را با مقایسۀ با صلاه در دار و صلاه در مسجد مقایسه می کنید، اینجا نذرش درست است یعنی در حقیقت این آدمی که می گوید«لله علیّ ان لا اصلی فی الحمام» دنبالش می گوید بل«اصلی فی الدار او فی المسجد» آن وقت صلاه در حمام عدمش رجحان دارد، برای این که عدم صلاه در حمام یعنی صلاه در دار، یعنی صلاه در مسجد و صلاه در دار راجح است نسبت به صلاه در حمام، صلاه در مسجد راجح است نسبت به صلاه در حمام، لذا فقها قائل هستند به اینکه این نذر درست است و انسان می تواند نذر بکند که«ان لا اصلی فی الحمام» این معنا را هم فقها قبول دارند، پس یک چیزی را که قبول دارند اصل انعقاد نذر است. یک چیز دیگری را که فقها قبول دارند این است، که این آدمی که به این کیفیت نذر کرد اگر بعد از نذرش برود و در حمام نماز بخواند این مخالفت نذر و حنث نذر کرده و حنث نذر جایی که عمدی باشد کفاره دارد، فقها گفتند اگر این برود بعد از نذر در حمام نماز بخواند، مخالفت با نذر است، این حنث نذر است«یترتب علیه ما یترتب علی مخالفه النذر»، اعمی می خواهد از اینها بهره برداری بکند، می گوید که اول ما بیاییم حساب این نماز در حمام را برسیم بعد از نذر، آدمی که نذر کرد به دنبال او«یجب الوفاء بنذر» و می توانیم به جای«یجب الوفاء بنذر» بگوییم«یحرم مخالفه النذر» مخالفت نذر حرام است، خوب مخالفت نذر به چه تحقق پیدا می کند؟