سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 296

دارد، که من همۀ حرفهای این سه بزرگوار را به ضمیمۀ توضیحات و تقریباتی که خودم در این رابطه اضافه می کنم، برای حل این مسأله تقریب می کنم. ما دو جهت را باید در نظر بگیریم: یک مطلب این است که اصلا این موضوع نذر و متعلق نذر را مقداری بررسی کنیم، ببینیم این آدم نذر کننده چه چیز را نذر کرده، منذور و متعلق نذر او چیست؟ دو جور می تواند نذر بکند: یک وقت این آدم نذر می کند که در حمام نماز نخواند، این در حمام نماز نخواندن دو مصداق دارد: یک مصداقش این است که انسان در خانه یا مسجد نماز بخواند، یک مصداقش هم این است که خدای ناکرده اصلا آدم نماز نخواند. کسی که«صلاه» را بالکلیه ترک می کند، صدق می کند که در حمام نماز نخوانده است، آدمی که رأسا«صلاه» را ترک می کند، «یصدق علیه انه لم یصلی فی الحمام»، البته این مفهوم ندارد، «کما انه یصدق علیه انه لم یصل فی المسجد و یصدق علیه انه لم یصلی فی الدار»، یک وقت این طور مسألۀ نذر مطرح می شود که وقتی می گویید: «لله علیّ ان لا اصلی فی الحمام» یک مصداقش هم ترک «صلاه» رأسا باشد، کسی که تارک الصلاه است بالکلیه این«لم یصل فی الحمام، کما انه لم یصل فی المسجد»، چون هیچ کدام از این عبارات مفهوم ندارد. اگر نذر به این کیفیت باشد از اول ما می گوییم:

این نذر باطل است. برای این که منذور اگر یک مصداقش اصل نخواندن نماز باشد، قابل انطباق بر چنین مصداقی باشد، این چه رجحانی دارد که ما حکم بکنیم به این که نذرش منعقد می شود؟ یک کلی، یک مفهومی را نذر کند که آن مفهوم یتحقق به ان لا یصلی اصلا، آیا رجحانی در این وجود دارد با این که در تعلق نذر و انعقاد نذر و صحت نذر رجحان متعلق بلا اشکال دخالت دارد؟

لذا اگر این طور نذر کرد، از اول«نحکم» به این که نذرش باطل است، برای این که شرط انعقاد و صحت نذر تحقق ندارد، تا ما حکم به صحت نذر کنیم. پس چطور باید نذر باشد؟ در تعبیر فارسی هم عبارت ها خیلی فرق می کند، نذر کند که صلاتش را در حمام نخواند، یک وقت در عبارت فارسی این طور می گوییم: نذر می کند که در حمام نماز نخواند، یک مصداقش هم ترک الصلاه است رأسا. اما یک وقت در عبارت فارسی تعبیر می کنیم، نذر می کند که نمازش را؛ یعنی نماز مفروض الوجود، نماز مفروض التحققش را در حمام نخواند، که در نماز، فرض وجود و تحقق می شود، آن وقت می گوییم: این نماز مفروض التحقق در حمام واقع نشود، در حمام تحقق پیدا نکند. این دیگر معنایش این است که لا محاله باید یا در دار تحقق پیدا بکند که از نظر ثواب متوسط بین الحالتین است یا در مسجد تحقق پیدا بکند که آن فرد راجح است از نظر مکان در باب وقوع«صلاه» است. اگر بخواهد نذر منعقد بشود، چنین عنوانی باید در متعلق نذر باشد. اگر چنین عنوانی در کار آمد به حسب دقت و تحلیل، نذر به چه تعلق گرفته است؟ وقتی که به این نحو دوم شد، می خواهیم ببینیم آن چیزی را که به واسطۀ نذر، می خواهد بر خودش الزام بکند و خلافش را به قول اینها تحریم بکند، چیست؟ نذر به چه تعلق گرفته است؟