سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 304

الوجود عین الزجر عن العدم»، این هم بعثش با زجر مضاد است و هم وجودش با عدم مضاد است و لا یعقل این که کسی در اینجا ادعای اقتضای عینیت بکند. وقتی که این مرحله کنار رفت و این عینیت فاسد شد، دیگر ما حق نداریم هر کجا که یک تکلیف وجوبی هست، پای یک تکلیف تحریمی را هم در کار بیاوریم. و عکسش هم همین طور است اگر اسلام شرب خمر را حرام می کند، معنایش این نیست که«ترک شرب الخمر واجب». ما که الان اینجا نشستیم و تارک شرب خمر هستیم داریم هی عمل واجب انجام می دهیم، می گوییم: این واجب چیست که شما دارید انجام می دهید؟ می گوید:

ترک شرب الخمر. وقتی فعل شرب الخمر حرام شد، پس در نتیجه ترک شرب الخمر واجب. در نتیجه من و شما در همه آنات داریم عمل واجب انجام می دهیم. اما واقعیت مسأله این است، آنجایی که پای وجوب مطرح است حرمت نقشی ندارد و آنجایی که حرمت مطرح است وجوب نقشی ندارد و در عین حال استحقاق عقوبت مربوط به محرمات نیست. استحقاق عقوبت دو تا موجب دارد، اگر کسی پشت پا به تکالیف وجوبیه بزند، چوب و فلک در انتظارش است، اگر عمل محرم هم مرتکب بشود، چوب و فلک در انتظارش است. اینطور نیست که چون پای استحقاق عقوبت در کار است ما خیال کنیم که استحقاق عقوبت رابطۀ مستقیم با محرمات دارد؛ نه، مخالفت تکلیف لزومی «سواء کان بعثا او زجرا یترتب علیه استحقاق العقوبه».

حالا که این مقدمه روشن شد، توضیح می دهیم که چه جور در اینجا مثل موارد دیگری که نذر در کار است؛ جمع بین این ادله می کند فردا ان شاء الله.

پرسش:

1 - تعلق کراهت به حیثیت و أینیت در مسألۀ نذر به چه صورت است؟

2 - کیفیت دو حکم در صورت نذر را بیان نمائید.

3 - انحصار تعلق تکلیف واحد در عنوان واحد را توضیح دهید.

4 - چگونگی بطلان استفادۀ دو مفاد متضاد از یک عنوان را شرح دهید.