سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 2 صفحه 311

فرق این مسأله با مسألۀ امر به شیء مقتضی نهی از ضد

اینجا هزار مرحله از آن بحث دور است. اولا که عبادت متعلق کراهت نیست، آن چه متعلق کراهت است، تعیّن است. کراهت که اقتضای بطلان ندارد، اگر با قطع نظر از نذر در حمام نماز می خواند و این عمل مکروه را انجام می داد«لم یکن صلاته باطله». این مستدل می خواهد با نذر این نماز را باطل کند، کجای نذر اقتضای بطلان نماز این را دارد؟ اصلا«اوفوا بالنذور» اگر چشم داشته باشد، چشمش صلاه در حمام را نمی بیند«اوفوا بالنذور» عنوانش کلی«الوفاء بالنذر» است، کلی این عنوان متعلق وجوب قرار گرفته است، به مصادیق کاری ندارد، نه در مانحن فیه، نه در باب صلوه اللیل و نه در اشباه اینها، مصادیق مطرح نیست، لذا امر به وفای به نذر به اینجا ارتباط ندارد، گرچه دیروز گفتیم در مسألۀ امر به شیء مقتضی نهی از ضد، اگر ضد را به معنای ضد عام معنا کنیم مقتضی را هم به معنای عینیت معنا بکنیم و بگوییم: امر به شیء، عین نهی از ضد عام هست. ولی در امر به شیء ببینیم به چه امر شده است که شما می خواهید بگویید: امر به شیء، عین نهی از ضد عام آن است؟ امر به وفای به نذر متعلق است اگر این را عین نهی از ضد عام بگیرید معنایش این است که «عدم الوفاء یکون محرّما»، این به صلاه در حمام چه ارتباطی دارد؟ به صلاه در حمام، نه امری از ناحیه وفای به نذر متعلق است و نه نهیی ولو اینکه ما امر به شیء را مقتضی به معنای عینیت، عین نهی از ضد عامش بگیریم، اما اگر امر به عنوانی متعلق شد، نهی هم به ترک آن عنوان متعلق می شود، نهی به«ترک الوفاء بالنذر» متعلق می شود و«ترک الوفاء بالنذر» یک مسأله کلی است گرچه در خارج مصادیق دارد و با مثل نماز شب و ترک تصدّق به فقیر و ایقاع صلاه در حمام اتحاد پیدا می کند، لکن این اتحاد، اتحاد کلی با مصادیقش است و در مسألۀ تعلّق امر و نهی، مسألۀ کلی و مصداق این وصف را ندارد که اگر حکم به کلی متعلق شد، مصادیق هم متعلق حکم هستند، مصادیق هم مأمور به، مصادیق هم منهی عنه هستند.

پس در مسألۀ نذر هیچ راهی برای ابطال نماز در حمام بعد تعلّق النذر نداریم، لذا استدلال مستدل هم باطل می شود. برای این که او بر این پایه بود که از راه بطلان صلاه در حمام بعد تعلّق النذر می خواست استدلالش را ذکر کند و ما با این تحقیقی که ذکر کردیم صلاه در حمام مطلقا صحیح است، چه نذر به ترکش متعلق بشود یا نشود.

اشکال بر اعمی در مورد ناذر و حل آن بر مبنای مختار

یکی از اشکالاتی که به مستدل می گوییم این است که اگر ناذر در مقام نذر گفت: «لله علیّ ان لا اصلی صلوه صحیحه» اگر این قید صحیحه را شخص نذرکننده در مقام انقعاد نذر آورد، شما